Деца нема доволно, ама ни градинки за нив - пет вести на денот

Најголем добитник од берзанскиот оптимизам и големите инвестиции во вештачката интелигенција (ВИ) е „Енвидија“ (Nvidia), компанија која стана највредна во историјата со пазарна вредност од четири трилиони долари, што е повеќе од вкупниот годишен БДП на сите земји освен петте најголеми економии во светот (САД, Кина, Германија, Индија и Јапонија). 

Помалку од триесет години по нејзиното создавање, од скромни почетоци до непрокосновена компанија во ВИ револуцијата. А сè започна со компјутерски игри...

Добро утро! Ова се петте вести што треба да ги знаете на почетокот на денот, во избор на дигиталната редакција на „Блумберг Адрија“ од Скопје.

Недовербата во државата клучна за демографските предизвици 

За да се креираат соодветни политики за справување со демографските проблеми и т.н. бела чума, неопходни се прво длабински анализи, врз кои ќе се донесат конкретни стратегии, а потоа и ќе се креираат мерки, смета поранешниот директор на Државниот завод за статистика, Дончо Герасимовски, кој инаку длабински ги познава и следи состојбите со демографијата и веќе дваесетина години се залага за изработка на добра, квалитетна популациона политика.

„Состојбите во однос на демографското движење во нашата земја, особено во делот на наталитетот, како што е веќе познато, во последниот период од неколку години се намалува со забрзано темпо. Тоа е процес кој што започна од пред 20-тина години, но сега неговото темпо забрзува. Во поединечни региони тој расте со побрзо темпо, особено тука треба да се споменат Источниот, Вардарскиот, Југоисточниот и Пелагонискиот регион, каде што севкупно се намалува населението во тие региони“, посочува Герасимовски во разговор за „Блумберг Адрија“.

Ќе има ли системски реформи за згрижување на сите деца во градинките?

Иако периодов доста слушаме за намалениот наталитет, сепак, во реалноста постои и друг проблем: не се ретки случаите кога родителите со месеци чекаат да се ослободи место во јавните установи за згрижување деца за да може да го запишат своето дете.

Недостигот од згрижувачки капацитети во предучилишна возраст за некого претставува бизнис шанса, па одамна во светот, а секако и кај нас, функционираат приватните градинки.

Од Асоцијацијата на приватни установи „Полет“, во која членуваат околу 15 приватни градинки и центри за ран развој на деца со посебни потреби, сметаат дека субвенционирањето на приватните градинки може да е барем делумно решение за константниот проблем со недостиг од капацитети за згрижување на сите деца.

До каде може да се искачи цената на биткоинот? 

Биткоинот ја надмина границата од 120.000 долари за прв пат во понеделникот, а неколку часа подоцна постави нов рекорд, надминувајќи ја границата од 122.000 долари. Рекордните вредности се исто така во евра, бидејќи биткоинот моментално чини 104.000 евра. Што се случува? Зошто криптовалутата, која сочинува 64 проценти од пазарната капитализација на целиот криптопазар, добива на сила?

„Оваа промена сугерира дека инвеститорите сè повеќе го гледаат биткоинот помалку како шпекулативна актива, а повеќе како макро хеџ и структурно ограничено складиште на вредност“, вели Џорџ Мандрес, виш трговец во ХБТО (XBTO Trading LLC.) „Бранот на чувство за ризик на пазарите на акции, заедно со големите институционални приливи во биткоин и етер спот ЕТФ-ови, води кон постојан пораст - без остри осцилации што ги карактеризираа претходните биковски циклуси.“

Аналитичарите на „Битфинекс“ (Bitfinex) неодамна проценија за „Блумберг Адрија“дека вредноста на најпознатата криптовалута би можела да достигне 145.000 долари до средината на 2025 година, можеби дури и 200.000 долари во поволни пазарни услови. 

Ќе ги намали ли Фед каматите во септември? 

Поголемиот дел од годинава, инвеститорите во обврзници беа речиси сигурни дека Федералните резерви ќе започнат со намалување на каматните стапки до септември.

Во последно време, таа сигурност почна да се разнишува. Овие нови сомнежи ја зголемуваат важноста на инфлациските податоци што ќе бидат објавени оваа недела, бидејќи тие ќе влијаат на очекувањата за следните чекори на Фед. Истовремено, тие ќе одредат дали американските државни обврзници ќе го продолжат силниот раст од првата половина на годината — најдобар во последните пет години, и покрај нестабилните периоди.

Откако ги намали каматите во декември, Фед ги одржува непроменети. Пауел ја нарече сегашната нивна висина „умерено рестриктивна“, а медијаната на проекциите во т.н. dot-plot објавен минатиот месец укажува на две намалувања до крајот на годината.

Обврзниците на азиските пазари во развој се нов хит меѓу инвеститорите

Додека долгорочните обврзници на развиените пазари се под притисок годинава поради загриженоста на инвеститорите за владините трошења, обврзниците од земјите во развој во Азија стануваат сè поатрактивни. Приносите опаѓаат, странски средства се влеваат, а неодамнешните аукции на државен долг бележат силна побарувачка — за разлика од познатите продажби во САД и Јапонија кои не поминаа најдобро.

„Се очекува многу држави во регионот да бидат погодени од царините, но досега не видовме активирање на фискални стимули. Повеќето држави и понатаму се придржуваат до ниски буџетски дефицити,“ вели Јифеи Динг, портфолио менаџер во „Инвеско Хонгконг“ (Invesco Hong Kong Ltd.), кој смета дека обврзниците од пазарите во развој сега нудат добра вредност.

Оваа инвестициска логика го истакнува силниот пресврт на глобалните пазари годинава. Кога американските обврзници беа потресени во април поради страв од новите царини, поранешниот секретар за финансии Лоренс Самерс рече дека тие веќе се однесуваат како обврзници од земји во развој. Сега, инвеститорите сѐ повеќе се свртуваат кон вистинските обврзници од тие земји.