Даночната реформа заглави - тартуфите и натаму се со пет отсто ДДВ

Тартуфите и перките од ајкула сè уште се даночат со стапка од пет отсто. Во декември, како дел од даночната реформа, Владата најави дека од 1 јануари годинава за луксузните прехранбени производи веќе нема да се применува повластената даночна стапка. Образложението беше дека оние што имаат пари за такви производи, можат да платат и зголемен данок – во случајов од 10 отсто.

Но измените во Законот за данок на додадена вредност (ДДВ), исто како и измените во Законот за добивка (и тој е дел од даночната реформа), имаат статус „второ читање“ пред матичната Комисија за финансирање и буџет.

При презентацијата на реформата, која беше најавувана од летоска, Владата најави измени во три закони. Од нив, само еден помина низ собраниските филтри, Законот за данок на личен доход, и тој веќе се применува од почетокот на годината.

„Блумберг Адрија“ во понеделникот се обрати до Министерството за финансии, со барање за став за доцнењето на законите од даночната реформа, но до денеска не добивме одговор.

По основа на измени во даночната регулатива, Владата на крајот од минатата година објави дека планира да собере дополнителни 70 милиони евра во буџетот.

„Овие дополнителни 70 милиони евра значат дека за толку пари земјава ќе се задолжи помалку на странските пазари во услови на високи каматни стапки“, рече тогаш министерот за финансии Фатмир Бесими.

Во буџетот за 2023 година е предвидено од данокот на добивка да се соберат близу 241 милион евра, од нив 14 милиони треба да донесат измените во законот. Во членот 16 од текстот што е доставен до Собранието стои дека стапува во сила на 1 јануари 2023 година. Податоците од Министерството за финансии покажуваат дека лани во јануари и февруари по оваа основа во буџетот влегле околу 24,5 милиони евра. Колкави се загубите годинава и како ќе се надоместат, не добивме одговор од Министерството за финансии.

За другиот закон што не е донесен, Законот за ДДВ, во текстот нема наведено колку екстра-пари ќе се слеат во буџетот, но пишува дека ќе има позитивни финансиски импликации врз државната каса. За првите два месеца од 2022 година, во услови на инфлација многу пониска од сегашната, од овој данок државата собрала над 180 милиони евра.

Буџетот за оваа година споредено со претходните години содржи рекордни ставки, кои треба да бидат собрани во согласност со законите за ДДВ и добивка. Во однос на ребалансот, од данокот на добивка треба да се соберат близу 10 отсто повеќе пари од лани, а од ДДВ – 14,7 отсто.

Со статус „второ читање“ е и Законот за данокот на солидарноста, со кој се воведува еднократен данок за екстра-профит за 2022 година за компаниите чија добивка е за 20 отсто повисока од просекот за претходните четири години. Даночната стапка е 30 отсто. За овој закон допрва ќе има јавна расправа, а данокот треба да се плати до 31 мај, што предизвика револт и кај сметководителите и кај компаниите и кај експертите. Нивниот став е дека даночните закони не може да важат ретроактивно, ниту да се најавуваат даночни измени во последен момент.

Освен проблемите со даночните закони, власта има проблем и со враќањето на старите долгови. Имено, поради тоа што поранешниот министер за правда Никола Тупанчевски и неговиот заменик Агим Нухиу поднесоа оставки пред да стават потпис на задолжувањето, Министерството за финансии мораше да ја откаже еврообврзницата вредна 600 милиони евра.

Овие пари требаше да се искористат исклучиво за финансирање на обврските по основа на стари долгови, кои достасуваат за отплата годинава. По основа на главнина и камата, за сервисирање стари долгови кон надворешни кредитори, годинава треба да исплатиме 594 милиони евра за главнина, како и 138 милиона евра за камати. Од нив, најголемиот дел отпаѓа на седумгодишната еврообврзница издадена во 2016 година, за која само во оваа година треба да се исплати износ од 450 милиони евра, со камата од дополнителни 25 милиони евра.