Во Охрид следува бум во изградба на станови, во Скопје стагнација

Државната статистика регистрира значително зголемен број на издадени одобренија за градење во април 2025 година, од дури 38.9 отсто во однос на истиот месец во 2024 година, меѓутоа на ниво на првите четири месеци од годината оваа динамика е доста послаба. Па така, во периодот јануари-април годинава вкупниот број на издадени градежни дозволи во Македонија е за само 4,8 отсто поголем во однос на истиот период од претходната година, односно 1.280 наспроти 1.221 дозвола во 2024 година.

Во април се издадени дозволи за градење вкупно 1.458 стана, што е за само 2,7 отсто повеќе од истиот месец во 2024 година, но затоа, пак, за нестанбени згради бројот на дозволи е за 30 отсто поголем, односно 39 наспроти 30.

Инаку, со одобренијата за изградба од првите четири месеци во 2025 година се предвидени вкупно 5.616 стана, што е за речиси 15 отсто помалку во однос на истиот период од 2024 година.

Во Скопје, односно во Скопскиот Регион како најголем статистички, се издадени за 18 отсто помалку дозволи за градење во првите четири месеци, а во Полошкиот Регион, како втор по големина, се издадени за 5,6 отсто помалку дозволи. Во бројка на станови тоа значи за Скопје 1.232 нови стана наспроти 1.559 во истиот период лани, или за 21 отсто помалку, додека за Полошкиот Регион за 16 отсто помалку станови. 

Но затоа, пак, во Охрид допрва ќе следува вистинска офанзива во градбата на станови, поточно за четири месеци се издадени за 32 отсто повеќе дозволи од лани, за вкупно 535 стана, односно за 17,3 отсто повеќе. Градежниците велат дека се оптимисти и дека зголемениот број на одобренија на градба се должи на сѐ поизвесната стабилизација во секторот високоградба.

„Имавме долг временски период мораториум за градба, недонесување детални урбанистички планови (ДУП) поради проблем при нивното одобрување во советите на одредени општини, како и извесни проблем што беа наметнати од различни невладини организации и граѓански здруженија. Во овој момент сме сведоци дека во општините во кои има голема трансакциска активност, кои важат за атрактивни општини за градба и продажба на станбен деловен простор, активностите се интензивираат и по повеќе години почнува одново да се гради со полн интензитет“, вели Андреа Серафимовски, претседател на Здружението на градежништво и индустрија на градежни материјали при Стопанската комора. Со оглед на високата побарувачка за купување, додава тој, во следниот период се очекува дека овој тренд ќе трае во обем што е вообичаен за секторот.

Дека вкупните градежни работи на ниво на држава се интензивираат доказ е и порастот за 19,5 отсто на реалната вредност на извршените градежни работи во 2024 година, која изнесува 492 милиони евра, за разлика од 412 милиони евра во 2023 година. Трендот продолжува и во 2025 година, па во првиот квартал реалната вредност на извршените градежни работи е околу 93 милиони евра, што е за 7 отсто повеќе во однос на истиот период од 2024 година. Од оваа сума, најголемиот дел односно 60,5 отсто отпаѓа на нискоградбата, додека 35 отсто на високоградбата и остатокот на специјализираните градежни работи. За целата 2024 година, пак, исто така, 63,3 отсто од завршените градежни работи се во нискоградбата, а околу една третина од вредноста се изградени станови и други објекти во високоградбата.

Цената, пак, на становите зависи од локацијата, а во Скопје како клучна област во државава за анализа на цените на недвижностите, за првиот квартал од годинава квадратот е околу 1.800 евра. Меѓутоа, во новоградба на поатрактивните локации во Центар квадратот чини од 2.000 до 2.500 евра, а во најексклузивните згради оди и до 3.000 евра. Од друга страна, има периферни, помалку атрактивни населби, каде што има нови станови што се нудат и за 1.100-1.200 евра за квадрат.

Во Охрид, пак, кој очигледно станува сѐ поатрактивен за купување недвижности, од она што го видовме во огласите на агенциите, новоградба оди од 1.500 евра за квадрат па нагоре, додека на поатрактивните локации квадратот оди и над 2.000 евра. Од една агенција за недвижности ни рекоа дека моментално има новоградба и на ексклузивни локации веднаш до езерото, каде што квадратот оди и до 4.000 евра.  

Инаку, динамиката на движење на цените покажува дека по 2010 година, доста долго време е одржуван истиот просек, а извесен период имало дури и поевтинување на квадратот во Скопје. Па така, просечната цена била најниска во 2017 година, од 950 евра, а на ниво на Македонија околу 770 евра. Наглото поскапување почнува некаде од почетокот на 2021 година, па практично ова 70 до 80-процентно зголемување за 15 години во најголем дел е остварено во последниве четири-пет години. Во скопски Центар, на пример, просечната цена се доближува до 2.100 евра за квадрат, што е пораст од околу 17 проценти за само три-четири месеци,  според  онлајн платформата cenakvadrat.com што ги следи промените во цените на становите во реално време.

Новоградба во центарот на Скопје/Извор: Блумберг Адрија

 

Од Комората за градежништво велат дека најатрактивни општини во државава за градба и понатаму се скопските Центар, Карпош и Аеродром, каде што и побарувачката е најголема.

„Сепак, последните показатели укажуваат дека и другите општини, како Ѓорче Петров, Илинден, Бутел, Влае, се општини каде што се зголемува побарувачката, што е показател дека побарувачката се дисперзира речиси на сите делови во главниот град. Концептот каде би се ширел градот зависи од многу фактори и е поврзан со многу причинители. Се надеваме дека стручната фела работи на донесување нов ГУП, кој беше најавуван одамна, и дека сите стручни параметри и фактори ќе бидат добро анализирани, а констатациите сумирани на правилен начин, со што истиот тој ќе даде насока како ќе изгледа главниот град во иднина“, додава Серафимовски од Комората.