Недостигот од лешници го тресе пазарот, „Нутела“ може скапо да нè чини

Прво маслиновото масло, потоа какаото и кафето. Сега уште еден удар врз понудата удира уште едно гастрономско задоволство - лешниците, клучна состојка во чоколадниот намаз „Нутела“. Цените на лешниците во Турција, која произведува околу 65 проценти од светските количества, се зголемија за околу 30 проценти од април. Причината се најлошите пролетни мразови во повеќе од десет години, а според податоците на компанијата „Експана“, која ги следи земјоделските трендови, растот би можел да продолжи.

Меѓународниот совет за јаткасти плодови и сушено овошје вели дека промените во турската понуда и цените се одразуваат на целиот пазар. Дополнителни количества доаѓаат од Италија, САД и Чиле, но тоа не е доволно за да ја замени улогата на Турција.

За најголемиот светски клиент, италијанскиот „Фереро“, тоа би можело да биде лоша вест. Оваа компанија купува околу една четвртина од турската жетва и ја користи за производи како чоколадни плочки „Фереро Роше“ и „Нутела“. Лешниците сочинуваат околу 13 проценти од составот на познатиот намаз, а „Фереро“ произведува милиони тегли секоја година.

Лешниците сочинуваат 13 проценти од составот на омилениот намаз на многу луѓе/Bloomberg

Од „Фереро“ соопштија дека временските услови, како што е мразот, можат да влијаат на производството во Турција. Сепак, тие не очекуваат проблеми со снабдувањето бидејќи се потпираат и на извори од Италија, Чиле и САД.

Оваа ситуација уште еднаш покажува колку е ранливо глобалното снабдување со храна во услови на климатските промени. Цените на кафето и какаото веќе нагло се зголемија поради непредвидливото време, а снабдувањето со маслиново масло е намалено поради топлотните бранови во јужна Европа. Минатата година, Бразил беше погоден од најлошата суша во својата историја.

Претседателот на Турското здружение на земјоделски инженери рече дека зимите се сè потопли, поради што овошните дрвја прерано влегуваат во вегетација. Затоа раните пролетни мразови, за кои ретко се зборуваше порано, сега станаа сериозна закана за одгледувањето овошје.

Некои одгледувачи на највисоки надморски височини изгубија помеѓу 50 и 100 проценти од своите родови, предупреди Цем Сеночак од Националниот совет за лешници.

Скокот на цената на турските лешници откако мразот го уништи родот/Bloomberg

Политички предизвик

Штетата на родот лешници може да претставува и политички проблем за претседателот Реџеп Таип Ердоган. Околу 450.000 семејства во Турција зависат од оваа култура, а повеќето од нив живеат во црноморските покраини на северот од земјата, кои се едни од главните упоришта на поддршката на Ердоган. Самиот претседател потекнува од тој регион.

Секоја година, Ердоган лично ја објавува цената што државната агенција за откуп на жито ќе им ја понуди на производителите на лешници. Во минатото, кога понудените цени беа разочарувачки, тоа се одрази на резултатите од изборите.

Невообичаен студен бран може дополнително да ги зголеми цените на храната во Турција, предупреди централната банка во својот последен извештај за инфлацијата. Ова може дополнително да ја комплицира борбата против зголемувањето на цените, кои веќе достигнаа 35 проценти.

Земјоделските мразови дополнително го зголемуваат ризикот од зголемување на цените на храната/Bloomberg

Инвеститорите бараат профит

Сепак, некои инвеститори гледаат можност за профит во оваа ситуација. Финскиот менаџер на средства „Евли“ објави дека ја додал турската компанија за преработка на лешници „Балсу Гида Санаји ве Тиџарет АС“ во својот фонд „Емерџинг Фронтиер“. Тие веруваат дека цените на лешниците на големо би можеле да скокнат до пет пати во следната година. Тие ја темелат својата проценка врз ефектите од претходните мразови и зголемените проблеми со штетниците.

Главното извозно здружение на Турција веќе ја намали својата проценка за овогодинешната жетва, која се бере од август до септември, за една петтина и сега очекува 609.000 тони.

„Едноставно нема друго место од каде што недостигот од лешници би можел да се обезбеди во доволна количина до следната жетва во Турција во август 2026 година“, напишаа инвестициските советници на фондот, Бартон Флин и Иван Нечунаев, во блог минатиот месец.