Рекордни цени на какаото: Што го иритира чоколадното зрно?

 Рекордните цени на чоколадото на многумина штедливи луѓе им го расипаа Денот на вљубените во петокот. Американските потрошувачи, на пример, платиле 10 до 20 отсто повеќе за чоколадо за овогодинешниот празник на љубовта отколку минатата година, а сите показатели покажуваат дека чоколадната лудост ќе продолжи да расте оваа година.

Според „ЏП Морган Чејс“ (JPMorgan Chase), зголемувањето на цените на чоколадото ќе ја намали побарувачката за ова слатко задоволство оваа година. Аналитичарите на банката ги намалија проценките за дефицитот за тековната сезона на 40.000 тони, додека тие предвидуваа 108.000 тони наесен, според „Блумберг“.

Сепак, и покрај ова, цените на чоколадата за потрошувачите веројатно ќе продолжат да растат бидејќи компаниите се обидуваат да ги компензираат повисоките трошоци. Фјучерсите на какаото се зголемија речиси тројно минатата година поради загриженоста за снабдување од Западна Африка и моментално се тргуваат со околу 10.000 долари за тон во Њујорк. Сепак, неодамнешните приходи од производителите на чоколади сугерираат дека претходно отпорната побарувачка опаѓа.

Која е причината за поскапувањето на какаото?

Цената на какаото го достигна врвот на 18 декември минатата година, кога фјучерсите на суровини надминаа 12.000 долари, што е шест пати повисоко од долгорочниот просек. Порастот на цените може да се припише главно на болеста на црните мешунки, која ги погоди посевите во Западна Африка и неповолните временски услови, се вели во јануарската анализа на „Блумберг Адрија“.

Западна Африка сочинува 70 отсто од светското производство на какао, од кое само на Брегот на Слоновата Коска отпаѓа 45 отсто. Прогнозите за тековната вегетативна сезона предвидуваат намалување на приносот за 25 проценти во однос на претходната година.

Во својата анализа, аналитичарите на „Блумберг Адрија“ исто така го припишуваат зголемувањето на цената на новата регулатива на ЕУ за уништување на шумите. Иако првично се очекуваше оваа регулатива да стапи во сила порано, нејзината примена е одложена за крајот на 2025 година поради притисокот од индустријата и потребата од прилагодувања.

И покрај рекордно високите глобални цени, фармерите во Гана и Брегот на Слоновата Коска заработуваат само околу три илјади долари по тон поради механизмите за цени кои ги контролира владата. Оваа разлика води до шверц во соседните земји, каде што цените ги одразуваат пазарните нивоа, додаваат аналитичарите на „Блумберг Адрија“.

„Во светот на суровините, насекаде се срушени нови рекорди поради индустријализацијата на Кина. На крајот на 2023 година, какаото беше една од четирите главни артикли што сè уште се тргуваа под највисоките нивоа достигнати во 1970-тите, за време на претходниот бум на суровини. Но, рекордот стар 47 години конечно падна кон средината на минатата година, кога скокна цената на какаото на берзата“, го става во рамка историското движење на цената на какаото Томаж Арих од „Инфонд фондови“.

Bloomberg

„Цената на какаото, која веќе порасна за повеќе од 150 отсто во 2024 година, ќе продолжи да расте оваа година“, вели Арих, споменувајќи ја лошата жетва поради неповолните временски услови во Западна Африка. „Метеоролошкиот феномен Ел Нињо првично донесе невообичаено обилни дождови во Гана и Брегот на Слоновата Коска, што сега е проследено со суво и топло време. Заедно со болестите на земјоделските култури, ова ќе резултира со намалување од 11 проценти на главната култура на какао оваа сезона, што ќе ја одбележи четвртата година по ред кога ќе се троши повеќе какао отколку што се произведува“.

За културите како какаото, кои се многу чувствителни на временските промени, високите флуктуации на цените се константа, вели Катја Зајц Кејжар од Факултетот за економија и бизнис при Универзитетот во Љубљана. „Чоколадото е релативно прифатлива зависност, што значи дека падот на побарувачката е значително помал од порастот на цените“.

Како падот на побарувачката влијае на производителите на чоколади?

Арих истакнува дека она што се случува во Западна Африка наскоро ќе се почувствува и во продавниците ширум светот. „Големите чоколадни компании ‚Нестле‘ и ‚Монделез‘ веќе ги пренесоа овие трошоци на потрошувачите. Со зголемувањето на цените, ‚Монделез‘ реагира на наглиот пораст на цените на какаото. Компанијата, која има 13 отсто удел на светскиот пазар на чоколада, призна дека цените во нејзиниот сегмент на чоколада се зголемиле до 15 отсто во 2024 година“, вели тој.

Поради поскапувањето на какаото, најголемите чоколадни компании го приспособуваат својот бизнис модел. Швајцарскиот производител на чоколади „Линдт“ во својот извештај за 2024 година соопшти дека е „година предизвикувачка обележана со рекордно високи трошоци за какао, значително зголемување на цените и полошо расположение на потрошувачите“. Компанијата исто така изјави дека ги зголемила цените и очекува овој тренд да продолжи и во 2025 година. „Херши“, пак, соопшти дека купува какао речиси една година однапред.

Bloomberg

„Помалиот обем на продажба сигнализира дека потрошувачите ги намалуваат трошоците“, им рече главниот извршен директор на „Херши“, Мишел Бак на инвеститорите на повикот за заработката. За да се ублажат притисоците на трошоците, индустријата сè повеќе бара да редизајнира рецепти со замена на какаото со други состојки, резимира „Блумберг“.

Акциите на „Монделез“, која ги поседува брендовите „Милка“, „Орео“ и „7Дејс“, паднаа на најниско ниво од првиот бран на пандемијата на почетокот на февруари, откако производителот на грицки во својот извештај за приходите рече дека „невидената инфлација на трошоците за какао“ ќе го намали профитот на компанијата оваа година.

Компанијата очекува приспособената заработка по акција да се намали за околу 10 проценти во 2025 година, според „Блумберг“, а акциите на компанијата се лизнаа за пет проценти по објавувањето на заработката. Додека продажбата на компанијата се зголеми за 3,1 отсто на 9,6 милијарди долари во четвртиот квартал од 2024 година, приспособената заработка по акција се намали за 16 отсто.

„Покрај високите цени, љубителите на слатки се погодени и од таканареченото ‚смалување‘“, вели Арих од „Инфонд фондови“. „Производителите ја намалуваат големината на чоколадните производи со надеж дека ќе ја намалат потрошувачката на моментално вредното какао. Покрај тоа, некои производители почнаа да го заменуваат путерот од какао со поевтино палмино масло или да го зголемуваат производството на нечоколадни производи“, заклучува тој.