Потрошувачката на ВИ-компаниите е споредлива со изградбата на железничката инфраструктура во 19 век

Четирите најголеми американски технолошки компании заедно најавија капитални расходи што до 2026 година ќе достигнат околу 650 милијарди долари, огромна сума на пари наменета за нови дата-центри и за долг список опрема неопходна за нивното функционирање, вклучително и чипови за вештачка интелигенција, мрежни кабли и резервни генератори.

Потрошувачката што ја планираат „Алфабет“ (Alphabet), „Амазон“ (Amazon.com), „Мета“ (Meta Platforms) и „Мајкрософт“ (Microsoft), сите во обид да доминираат на новонастанатиот пазар на алатки за вештачка интелигенција, претставува досега невиден напредок во овој век. Според „Блумберг“, проценетата потрошувачка на секоја од наведените компании годинава би ги надминала капиталните расходи на која било компанија во изминатите десет години.

Наоѓањето соодветна споредба за овие амбициозни прогнози за потрошувачка, објавени по четирите деловни извештаи во изминатите две недели, бара враќање длабоко во историјата: барем до телекомуникацискиот балон од 1990-тите, а можеби и до изградбата на американската железничка мрежа во 19 век, повоените федерални вложувања во автопатишта или дури до програмите за помош од времето на „Њу дил“ (New Deal-era, пакет на федерални економски и социјални програми во САД од 1930-тите, насочени кон справување со Големата депресија).

Растечките износи, што претставуваат зголемување од 60 отсто во однос на минатата година, се уште едно забрзување во тековниот бран на изградба на дата-центри ширум светот. Брзата изградба на овие огромни објекти, во кои се сместени сервери што ги напојуваат скапите процесори, го оптовари снабдувањето со енергија, предизвика загриженост поради прекумерно високите цени за другите корисници и ги доведе инвеститорите во судир со заедниците загрижени поради конкуренцијата за електрична енергија или вода. Воедно, тоа го зголемува и ризикот градежните трошоци на мал круг богати компании, кои и онака сочинуваат сѐ поголем удел во американската економска активност, да ги нарушат економските податоци.

 

Тие четири компании „ја гледаат борбата за испорака на вештачка интелигенција како следниот пазар на кој победникот зема сѐ или барем најмногу“, изјави Гил Лурија, аналитичар во компанијата ДА Дејвидсон (DA Davidson). „И ниту една од нив не е подготвена да загуби.“

Огромни издатоци

„Мета“ (Meta) минатата недела соопшти дека ќе ги зголеми капиталните расходи за целата година на дури 135 милијарди долари, што претставува потенцијален раст од околу 87 отсто. „Мајкрософт“ (Microsoft) истиот ден извести за зголемување на капиталните расходи во вториот триместар за 66 отсто, со што ги надмина процените, а аналитичарите предвидуваат дека компанијата ќе потроши речиси 105 милијарди долари во фискалната година што завршува во јуни. Таа вест го предизвика вториот најголем еднодневен пад на пазарната вредност на некоја акција.

„Алфабет“ (Alphabet), основана во 1998 година во гаража јужно од Сан Франциско, ги шокираше инвеститорите во средата кога претстави прогноза за капитални вложувања која не само што ги надмина процените на аналитичарите, туку и потрошувачката на голем дел од американската индустрија — компанијата планира да потроши дури 185 милијарди долари. „Амазон.ком“ (Amazon.com) го надмина тоа во четвртокот со планирани 200 милијарди долари капитални вложувања за 2026 година, што предизвика пад на акциите во продолженото тргување.

 

 

Наспроти тоа, се очекува најголемите американски производители на автомобили, градежна опрема, железничките компании, одбранбените изведувачи, безжичните оператори и компаниите за достава на пратки — заедно со компаниите произлезени од „Ексон Мобил“ (Exxon Mobil), „Интел“ (Intel), „Волмарт“ (Walmart) и „Џенерал Електрик“ (General Electric) — вкупно 21 компанија, збирно да потрошат околу 180 милијарди долари до 2026 година, според проценките што ги собра Блумберг.

Секој технолошки гигант исцрта нешто поинаков пат за поврат на своите вложувања, но нивната потрошувачка се темели на иста претпоставка: дека „Чет ГПТ“ (ChatGPT) на „Опен еј-ај“ (OpenAI) и конкурентските алатки, кои можат да генерираат текст и да имитираат елементи на човечкото размислување, ќе имаат сѐ позначајна улога за луѓето, и на работното место и во домот.

Трка за дата центри

Изградбата на врвни модели што ја овозможуваат оваа промена е исклучително скап процес, кој бара поврзување илјадници чипови, од кои секој се продава по цена од неколку десетици илјади долари. Оттука и огромните трошоци. Тие, исто така, се темелат на претпоставката дека крајните производи во иднина ќе генерираат експоненцијално повисоки приходи.

 

Овие расходи ги трансформираат компаниите кои до пред само неколку години имаа релативно мал физички отпечаток, иако нивните дигитални услуги допираа до милијарди луѓе. Во поголемиот дел од своето постоење, „Мета“ и матичната компанија на „Гугл“ (Google), „Алфабет“, ги сметаа своите раскошни корпоративни кампуси и деловни простори за значаен дел од материјалната имотна основа. Поголемиот дел од нивната потрошувачка одеше за плати и акциски надоместоци за инженерите и продажниот персонал што работеа таму.

Тоа веќе не е случај. Лани, „Мета“ за првпат во последните шест години потроши повеќе на капитални проекти отколку на истражување и развој, најмногу за плати на инженери. Матичната компанија на „Фејсбук“ и „Инстаграм“ (Facebook и Instagram) на крајот на минатата година поседуваше 176 милијарди долари во недвижности и опрема, што е околу пет пати повеќе отколку на крајот од 2019 година.

Како што бројките продолжуваат да растат, сѐ уште не е јасно дали сите компании ќе успеат да ги остварат своите амбиции. Со забрзувањето на изградбата на дата-центри, компаниите се натпреваруваат за ограничен број електричари, камиони за бетон и чипови од „Енвидија“ (Nvidia), кои се испорачуваат од фабриките на „ТСМЦ“ (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.). „Постојат тесни грла и тие ќе продолжат да постојат“, изјави Лурија.

Се поставува и прашањето како ќе можат да си го дозволат тоа. „Мета“ и „Гугл“, чии приходи претежно доаѓаат од дигитално огласување; „Амазон“, најголемиот онлајн трговец и давател на услуги за облачно компјутерство; како и „Мајкрософт“, најголемиот снабдувач на деловен софтвер, доминираат во своите индустрии и располагаат со големи парични резерви. Нивната подготвеност да вложат огромни суми пари во иднина што ќе ја придвижува вештачката интелигенција значи дека резервите и трпението на инвеститорите ќе бидат ставени на сериозна проба.

„Имавте машини за создавање пари“, изјави Томаш Тунгуз, инвеститор во „Теори Венчрс“ (Theory Ventures), кој претходно во својата кариера работел во „Гугл“. „Сега одеднаш им се потребни тие пари, и тоа во уште поголем обем, па ги позајмуваат.“

Тунгуз, кој лани објави блог во кој го спореди подемот на вештачката интелигенција со претходни инвестициски еуфории, вели дека тоа не завршува секогаш добро. Сепак, од позитивната страна, како што истакнува, „сето тоа се огромни катализатори за економијата“.

Она што е поизвесно е дека инвеститорите кои во текот на изминатата година побрзаа да купуваат акции на технолошките гиганти покажаа поголема воздржаност кон нагло растечките капитални вложувања во сите области. Во одредени случаи дури продаваа акции, иако основните дејности на тие компании, од онлајн огласување и пребарување, преку е-трговија, до софтвер за продуктивност, останаа стабилни, а приходите ги надминаа процените.

„Што ги плаши луѓето? Дефинитивно наративот на аналитичарите и реториката за брзината со која вештачката интелигенција ќе го наруши бизнисот“, изјави Стив Лукас, главен извршен директор на „Буми“ (Boomi), компанија што им помага на други фирми да ги интегрираат своите податоци и софтвер.

„Не би го оспорил потенцијалот на вештачката интелигенција“, рече тој. „Но, секако би дебатирал за временската рамка, и би дебатирал многу страсно за економијата.“