Открива ли пропаста на FTX нови Понзи-шеми во крипто-светот?

Се крие ли зад банкротот на една од најголемите менувачници за крипто валути „FTX“ нов вид на Понзи шема во која инвеститорите се заведени од новоизмислени крипто проекти со никаква вредност е прашање што заслужува сериозно внимание и чиј одговор најверојатно ќе треба да го дадат истражните органи и правосудните органи во Бахамите и САД кои веќе го чешлаат овој случај.

Сем Бенкмен-Фрид, еден од основачите на „FTX“ во интервјуто за подкастот „Odd Lots“ на Bloomberg во април, годинава неговиот бизнис го опиша како „кутија“ која има вредност само затоа што другите луѓе ставаат пари во неа. Кога му беше посочено дека со неговата изјава ја опишал Понзи шемата, тој призна дека има „депресивна количина на валидност“ во тоа.

Сега, откако компанијата банкротира и на површина излегуваат делови од финансиските извештаи полека станува јасно дека голем дел од средствата на „FTX“ се трошени на крипто проекти со надуена вредност измислени од Бенкмен-Фрид.

Премногу лесно до пари

Истакнат пример е „Серумот“, едно од најголемите средства во билансот на состојба на „FTX“. Таканаречениот серумскиот протокол, изграден на блокчејнот „Солана“ беше промовиран пред две години со нејасно ветување дека ќе понуди децентрализирана размена. За возврат, инвеститорите, вклучително и „Тајгер Глобал“, го опсипуваа проектот со десетици милиони долари.

Парите на инвеститорите бргу се трошеле. Имено, добивањето десетици илјади долари од орбитата на Бенкмен-Фрид за изработка на проект базиран на „Серум“ било премногу лесно. Според пораките прегледани од „Bloomberg News“, анонимни инвеститори давале пари без воопшто да прашаат што ќе се финансира, а единствен услов да се добијат пари било барателите да имаат сметка на FTX.com.  

„Во моментот кога ги направивме, мислевме дека тие инвестиции се инвестиции со позитивна очекувана вредност“, рече Банкмен-Фрид во соопштение испратено по е-пошта.

Во тек се истраги

Лабавиот надзор на „FTX“, ад хок трошењето и потенцијалното лошо постапување со средствата од клиентите се во срцето на она што сега го истражуваат регулаторите во САД и Бахамите. Дури и по поднесувањето барање за стечај на 11 ноември, аналитичарите велат дека околу 662 милиони долари во токени мистериозно излегле од меѓународната и американската платформа за размена на „FTX“.

Колапсот веќе предизвикува споредби со Понзи шемата на Леман Брадерс, Енрон и Берни Медоф - уште една „огромна експлозија на богатство што никој сосема не разбира од каде доаѓа“, рече поранешниот министер за финансии Лери Самерс.

Краток времеплов  

FTX.com, берза со седиште на Бахамите која директно ги примаше парите на клиентите од нејзиното основање во 2019 година достигна вредност од 32 милијарди долари, привлекувајќи ги најголемите имиња меѓу инвеститорите во ризичен капитал, вклучувајќи ги „Sequoia Capital“, „Tiger Global Management“ и „SoftBank Group Corp“, а нејзините услуги ги промовираа познати личности како Жизел Бундхен и Том Брејди.

„FTX“ намами повеќе од 1 милион трговци од целиот свет дозволувајќи им да позајмуваат големи суми за високо шпекулативни облози за движењето на цените на повеќе од 300 виртуелни валути.

Иако Бенкмен-Фрид ги уверуваше клиентите дека се заштитени, реалноста е дека тие беа на милост и немилост на честопати насилните промени на крипто-пазарите. Еден ден пред поднесувањето на стечај, „FTX“ имаше ликвидни средства од 900 милиони долари наспроти обврски од 9 милијарди долари, според луѓето запознаени со билансот на компанијата.

Во изминатиов период, Банкмен-Фрид се промовираше како главен поддржувач на новите идеи во крипто-светот, па дури и спасуваше од банкрот други заглавени компании. Меѓу проектите што никнаа со негова поддршка се „Maps“ и „Oxygen“ и уште неколку други проекти што сега не вредат ништо.

Голем удар за крипто светот

Ако некогаш имаше целосна криза на доверба во крипто индустријата, судејќи според загубите од 200 милијарди долари на пазарот на дигитални средства во текот на изминатата недела, тоа време е сега. Крипто алткоинот „Солана“ падна за дури 14% во неделата, додека другите алткоини паднаа помеѓу 1,7 и 5,4 проценти. „Биткоинот“ останува близу двегодишното ниско ниво, а „Етерот“ сè уште е намален за повеќе од 70 проценти од својот врв.

За да се ублажи негативниот ефект од крипто-зараза, извршниот директор на „Binance“, Чангпенг „ЦЗ“ Жао, чија што компанија го забрза падот на „FTX“ откако се ослободи од капиталот инвестиран во неа, во понеделникот рече дека планира да формира фонд за обновување на индустријата, кој би им давал поддршка на издржани проекти кои имаат проблеми со ликвидноста.

Слична улога претходно на своите плеќи презеде и Сем Бенкмен-Фрид.

Со помош на Владимир Николоски