ББА-прогноза: ЕЦБ завршува со зголемувањето на каматните стапки

По последното зголемување од 25 базични поени, не очекуваме натамошно зголемување на каматните стапки од страна на Европската централна банка (ЕЦБ). Ефектот од рестриктивната монетарна политика, потпомогнат од различни геополитички проблеми, е видлив на повеќе страни. Севкупната и базичната инфлација конечно го забавија растот, расположението во преработувачкиот и услужниот сектор е во слободен пад, деловните банки дополнително ги заострија кредитните услови, компаниите и граѓаните забавија со новите задолжувања.

Вкупната и базичната инфлација во еврозоната го забавија растот на под пет отсто на годишно ниво, а забавувањето е видливо дури и кај многу упорните ставки - храна и пијалаци. Показателите за расположението на менаџерите на производствениот и услужниот сектор дополнително потонаа во подрачје на контракција, особено во главните економии на еврозоната - Германија и Франција. Според најновото истражување на ЕЦБ, банките дополнително ги заострија кредитните услови кај сите видови кредити и најавија дека ќе има дополнително заострување на условите во овој четврти квартал, со поддршка на дополнителното истиснување на вишокот ликвидност.

ЕЦБ не реинвестира во обврзници што достасуваат како што најавија претходно, но билансот на состојба е сè уште многу голем во споредба со нивото пред пандемијата. Една од програмите што продолжуваат да се реинвестираат и не се во согласност со каматната политика е програмата за купување државни обврзници, дизајнирана за време на пандемијата (ПЕПП). Нејзиното времетраење е предвидено до крајот на 2024 година, но доколку ЕЦБ сака посилно да го намали билансот на состојба и да го усогласи тој дел од монетарната политика со политиката на повисоки каматни стапки на подолг период, тогаш можно е крајот на реинвестирањето на овие обврзници да почне порано. Иако постои и друга страна на медалот, посилното монетарно стегање сигурно ќе влијае на проширувањето на распонот на помалку отпорните земји, како Италија, Португалија и Грција. Најдобар пример е Италија, чиј распон се зголемува за над 200 базични поени поради договорот за буџетот за следната година, но и сегашната полоша фискална дисциплина.

Монетарната политика покажува заби, пазарот на трудот засега дава отпор, но со веќе споменатиот пад на кредитната активност, како и лошите очекувања на компаниите, пазарот на трудот ќе биде под притисок во наредните месеци. ЕЦБ може да ја зголеми и рестриктивноста на монетарната политика, но мора внимателно да жонглира за да не ги турка претходно споменатите земји со високи потреби за рефинансирање на јавниот долг во уште поголеми издвојувања за камати, што секако би довело до посилен пад на тие економии.