Како се работи во криза: Анализа на најголемите компании на берзата

Геополитичките случувања и војната во Украина, високите цени на енергентите и инфлацијата шаренолико ја бојадисаа сликата на годинешните остварувања на компаниите што го формираат индексот МБИ10 на Македонската берза. Анализата на деветмесечните финансиски извештаи на десетте компании од МБИ10 покажува дека сите ,освен Стопанска банка Битола, работеа со добивка, меѓутоа некои од нив успеаја да остварат подобри резултати во однос на истиот период минатата година, а други забележаа намалување на профитот. Сите компании укажуваат дека се очекуваат отежнати услови за работа и намалена економска активност во 2023 година, а главен проблем ќе биде неизвесноста. 

Рекорди во новата реалност

Комерцијална банка, НЛБ банка и Стопанска банка Скопје во периодот јануари-септември годинава ги зголемија добивките во однос на истиот период минатата година и веројатно е дека нивните финални финансиски резултати за 2022 година ќе бидат подобри отколку минатата година. Од помалите друштва од банкарскиот сектор, зголемување на добивката забележа и ТТК банка, а Стопанска банка Битола оствари загуба.

Од Комерцијална банка во коментарот на неревидираниот биланс на успех меѓу другото укажаа дека високото ниво на неизвесност во домашната економија и на меѓународен план упатува на потребата од поконзервативен пристап во обликувањето на очекувањата.

„По остварениот раст од 4 проценти во текот на 2021 година, се очекува домашната економска активност умерено да забави, додека инфлаторните притисоци се очекува да продолжат и во текот на 2023 година. Се очекува да биде одржана макроекономската стабилност, преку одржување на ценовната стабилност и стабилноста на номиналниот девизен курс на денарот во однос на еврото. Банките ќе ги следат сигналите на централната банка во однос на затегнувањето на монетарната политика и соодветно ќе ги коригираат каматните стапки на депозитите и кредитите“, соопштија од банката.

Од Стопанска банка АД Скопје соопштија дека сериозните предизвици од глобалната геополитичка и економска криза наметнуваат нова реалност во секојдневното живеење и работење на сите економски субјекти.

„Високите цени на енергентите и базичните производи, растот на инфлацијата и на каматните стапки, заедно со високата неизвесност за идните случувања на сите полиња на глобален план, претставуваат значително променета околина, која наметнува потреба од соодветни приспособувања на сите субјекти на пазарот“, соопшти банката.

Во однос на очекувањата за претстојниот период, од банката најавија дека ќе продолжат со своите активности во согласност со деловниот план, истовремено водејќи грижа за зачувување на квалитетот на кредитното портфолио во услови на зголемени ризици во севкупната околина, поддршка на работењето на клиентите во сите сфери, како и целосно исполнување на сите регулаторни обврски.

Од ТТК банка посочија дека неизвесноста околу натамошниот тек на настаните поврзани со пандемијата на коронавирусот што сѐ уште постои, како и зголемените цени на енергентите и фрагментираните и нарушени синџири на снабдување поради конфликтот во Украина и воведените строги рестриктивни мерки во Кина, се најзначајните фактори на ризик што ќе влијаат врз идната динамика на раст на економската активност и активностите на банкарскиот систем.

Инвестиции и во време на криза

Кризата не ги запре компаниите од МБИ10 да продолжат со плановите за нови инвестиции. Таков е примерот на „Македонијатурист“, која освен што ја зголеми добивката во периодот јануари-септември, го реновира хотелот „Холидеј ин“ и започна деловни активности во хотелот „Карпош“.

„Имајќи предвид дека цената на електричната енергија и другите енергенти е значително зголемена во однос на минатите периоди и се очекува и понатаму да се зголемува, друштвото се наоѓа пред неизвесност за влијанието на овие трошоци врз финансискиот резултат“, соопшти компанијата.

Оттаму информираа дека главните инвестициски активности ќе бидат насочени кон реализирање дополнителни активности за целосното реновирање на „Холидеј ин“, како и инвестициски активности за модернизирање на хотелот „Белви“. 

Преостанатите инвестициски активности предвидени за 2022 година се однесуваат на модернизација и санација на другите капацитети со кои располага друштвото. 

Инвестициите не запреа ниту во „Алкалоид“, уште една компанија од МБИ10 што ја зголеми добивката во деветте месеци од 2022 година. Имено, од „Алкалоид“ соопштија дека бизнис-планот за 2022 година предвидува инвестирање на околу 14 проценти од консолидираните приходи од продажбите во материјални и во нематеријални средства, раст од 8 проценти на консолидираните продажби во однос на 2021 година, како и раст од 7 проценти на консолидираниот профит пред оданочување во однос на 2021 година.

„Бизнис-планот за 2022 година е базиран на очекувањата, проекциите и на можностите на тековните и на новите пазари и производи, достапни за компанијата во моментот на подготвување на планот. Околностите и настаните во 2022 година, а со тоа и остварените резултати, може да варираат од прикажаните во бизнис-планот. Во изминатиот период друштвото се соочи со голем број интерни и екстерни предизвици и новонастанати ризици, генерирани од пандемијата на ковид-19, како и од енергетската и економската криза. Презедовме голем број мерки во досегашниот период, за неутрализирање на сите негативни ефекти, без притоа да се загрозат здравјето на вработените и успешното работење на друштвото“, информираа од компанијата.

Од „Алкалоид“ посочија дека како најголем предизвик и прв приоритет за периодот што доаѓа и понатаму останува грижата за здравјето на вработените, како и одржувањето на тековната ликвидност, на финансиската стабилност и остварување на планските цели.

Намалена добивка, нови вработувања

„Макпетрол“ е една од компаниите од МБИ10 што имаат намалување на добивката во текот на деветте месеци од 2022-та споредено со истиот период минатата година. Причините за тоа се исти како и за повеќето македонски компании. 

„Економската криза започна со пандемијата на ковид-19, а беше продлабочена како резултат на воениот конфликт помеѓу Русија и Украина, кој доведе и до зголемување на цените на енергентите на светските берзи. Воениот конфликт, односно зголемувањето на цените, ја продлабочи енергетската криза, која кулминира дури со речиси двојно зголемување на цените на дериватите споредено со минатата година. Наглото олабавување на рестриктивните ковид-мерки, започнувајќи од март 2022 година, и зголемувањето на економската активност, заедно со нарушувањата во синџирите за снабдување, резултираа со растечки стапки на инфлација. Истите тие беа дополнително зголемени како резултат на енергетската криза и до крајот на вториот квартал од 2022 година достигнаа двоцифрен износ во најголем дел од светот“, соопштија од компанијата.

Оттаму укажуваат дека глобалните движења и трендови неминовно влијаеја и се пресликаа и во Македонија, што е очекувано со оглед на увозната зависност на земјата.

„Воениот конфликт, енергетската криза и растечката инфлација неминовно влијаеја и врз работењето на ’Макпетрол’ АД и подружниците. Но, како резултат на посветеноста и ангажираноста на раководството, во текот на кризните месеци групата обезбеди непрекинато снабдување со нафтени деривати и природен гас, иако во одредени моменти поради наглото растење на цените на нафтените деривати, ’Макпетрол’ АД работеше и со загуба. И покрај сите предизвици, во текот на првата половина на 2022 година, ’Макпетрол’ АД и подружниците остварија позитивни резултати, односно солиден раст на приходите и добивката“, информираа од компанијата.

Во извештајниот период остварената консолидирана добивка на компанијата е поголема од планираната за 2022 година.

„Со мерките што ги презеде раководството на групата не се предизвика потреба од отпуштање вработени, чиј број дури и се зголеми во време на криза. Во текот на првата половина од 2022 година на матичното друштво ’Макпетрол’ АД Скопје му се приклучија 132 нови вработени“, соопшти компанијата.

Притисоци врз финансиските резултати

„Македонски телеком“ е уште една компанија од МБИ10 што забележа намалување на добивката во периодот јануари-септември годинава.

Глобалниот раст на трошоците за енергија ќе резултира со значително зголемување на трошоците за енергија на друштвото и во идните периоди, кое ќе создава притисок на остварувањето на резултатите. Менаџментот ќе се обиде, колку што е можно, со примена на одредени оптимизациски мерки, како и подобри комерцијални резултати, да ги компензира овие негативни движењa“, соопшти компанијата.

Намалување на добивката имаше и кај „Гранит“. Оттаму соопштија дека постојната криза во Украина со Русија и енергетска криза со значајното зголемување на цените на главните енергенти и материјали (струја, гас, нафта, железо) имаат и сè уште ќе имаат влијание врз светската економија, а следствено на тоа и врз македонската економија во наредниот период.

„Влијанијата ќе имаат ефект особено врз зголемувањето и нестабилноста на цените на одредени суровини и материјали, енергија, а преку тоа и врз крајните цени на многу производи. Друштвото континуирано ги следи движењата во националната, регионалната и глобалната економија, со цел да се добијат информации за полесно одлучување. Секторот градежништво продолжи да функционира, но во изменети и новонастанати околности. Исто така, кризата во Украина и зголемување на цените на енергентите и континуираниот пораст на цените на суровините, порастот на минималната плата, а со тоа и порастот на сите преостанати плати, ќе имаат влијание на порастот на трошоците на главните инпути во наредниот период“, велат од компанијата.