Што планираат македонските компании котирани на берзата?

Компаниите чии акции се најтргувани на Македонската берза ги објавија своите деветмесечни финансиски резултати според кои се гледа дека не се премногу засегнати од глобалните случувања, геополитичките тензии и трговската војна и имаат потенцијал 2025 година да ја завршат со голем успех. Седум од десетте компании што се дел од домашниот берзански индекс МБИ10 имаат раст на добивката заклучно со третиот квартал споредено со истиот период лани, а кај трите преостанати намалувањето на профитот е незначително, и тоа тие три се банки – „Комерцијална“, НЛБ и „ТТК банка“. Трите најголеми банки во Македонија, „Комерцијална“, НЛБ и „Стопанска банка – Скопје“, заедно имаат профит од над 156,4 милиони евра, што е 65 отсто или речиси две третини од прометот на сите членки на МБИ10  заедно.

За нивните бизнис-планови за следниот период заедничко е тоа што како приоритет го истакнуваат понатамошното подобрување на услугите преку дигитализацијата и воведувањето  нови продукти. „Стопанска банка – Скопје“ планира да го задржи лидерството на пазарот во сегментот кредитирање на населението, а да се фокусира на зголемување на уделот во делот на кредитирање на компаниите. Во „НЛБ банка“ ќе инвестираат во дигитализација, иновации и примена на вештачката интелигенција, со посветеност кон заштитата на животната средина и социјалните аспекти.

Ќе даваат ли банките помалку кредити? 

Од „Комерцијална банка“, пак, предупредуваат и на влијанието што новите регулативи во банкарското работење ќе го имаат врз резултатите на банките.
„Одлуката за макропрудентните мерки поврзани со макропрудентните инструменти за квалитетот на кредитната побарувачка од физичките лица значително ги заострува показателите што банките треба да ги исполнуваат при одобрување кредити на физичките лица“, истакнуваат од „Комерцијална“. Со новата одлука, пак, за задолжителна резерва со која се зголемени стапките и променет е начинот на пресметка на задолжителната резерва во денари и во странска валута, ќе се предизвика намалување на потенцијалот за пласирање на средствата во реалната економија, односно банките ќе имаат помал капацитет за кредитна поддршка, и тоа како директно, преку ново кредитирање, така и индиректно, преку вложувања во нискоризични државни хартии од вредност.

Depositphotos

 

„‘Комерцијална банка’ ќе ги презема сите неопходни активности за приспособување кон новонастанатите состојби, при што и во следниот период ќе биде фокусирана пред сѐ на одржување на квалитетот на портфолиото и наоѓање флексибилни решенија на барањата на клиентите, ефикасно управување со трошоците, натамошна дигитализација на процесите и модернизација на деловната мрежа, натамошно усогласување со техничките барања за процесирање на плаќањата преку единствената европска платежна област – СЕПА, приспособување на деловните процеси во согласност со барањата на регулативата за платежни услуги и платни системи, како и со новата регулатива за заштита на потрошувачите, регулативата за финансиски инструменти и обврски за транспарентност за издавачите на хартии од вредност, унапредување на доброто корпоративно управување и на практиките за одржлив развој, имплементација на систем за управување со ризиците од климатски промени и сл.“, велат од банката.

И покрај добрите резултати, горе-долу сите котирани компании од индексот МБИ10 истакнуваат дека и во 2025 година продолжил трендот на работење во отежнати услови, при што доминантни предизвици биле инфлацијата и порастот на каматните стапки. Во „Алкалоид“, на пример, очекуваат овие фактори да влезат во зоната на стагнација, а можеби и на благо опаѓање.

„Секако, глобалните безбедносни кризи ги отежнуваат економскиот амбиент и предвидливоста, што секогаш може да повлијае и врз цените на енергентите, да создаде тешкотии во синџирите на испораки, но и да повлијае врз достапноста на одредени материјали. Дополнително, потенцијалниот ризик од глобална трговска војна може да предизвика нови покачувања на цените на суровините и да доведе до зголемени трошоци во работењето. Внимателно го следиме развојот на настаните и преземаме мерки за ублажување на овие потенцијални ефекти“, велат од фармацевтската компанија, предводена од генералниот директор и претседател на УО Живко Мукаетов.

Нови пилули за нови пазари

Оттаму наведуваат и дека, според бизнис-планот за годинава, предвидено е инвестирање на околу осум отсто од консолидираните приходи од продажба во материјални и во нематеријални средства, раст од осум отсто на консолидираните продажби на годишно ниво, како и раст од седум отсто на консолидираниот профит пред оданочување. „Алкалоид“ заклучно со септември годинава оствари консолидирана добивка во износ од 24,1 милиони евра, што е зголемување од осум отсто во однос на истиот период претходната година. Вкупните консолидирани продажби на компанијата, пак, изнесуваат 256 милиони евра и се за девет отсто повисоки.   

Алкалоид

 

„Продолжуваме со инвестиции во нови производствени капацитети и опрема, како и во развојно-истражувачки проекти, на тој начин создавајќи конкурентно портфолио и можности за ширење на пазарите. За остварување на овие цели ќе продолжиме и со нови вработувања во земјава, но и на странските пазари, притоа континуирано вложувајќи во подигнувањето и во усовршувањето на нивото на знаења и на вештини на нашите вработени и во градењето таленти“, додаваат од „Алкалоид“.

Втората фармацевтска компанија што влегува во македонските блучипови, „Реплек“, има зголемена добивка од дури 77 отсто во првите девет месеци, на 3,8 милиони евра, при остварени консолидирани приходи од над 26 милиони евра, или за 18 отсто повеќе во однос на истиот период лани. Оттаму информираат дека во изминатиов период се отворени претставништва во Босна и Херцеговина и во Србија и дека двата пазара веќе го потврдиле потенцијалот, со успешно стартувани активности и реализирани први продажби во текот на годината. Од „Реплек“ посочија и дека го прошириле производственото портфолио.  

„Пет нови производи беа успешно лансирани во текот на 2025 година, потврдувајќи ги иновативноста и флексибилноста на компанијата. До крајот на годината се очекува портфолиото дополнително да се збогати со производи насочени кон подобрување на здравјето и добросостојбата на пациентите и потрошувачите“, соопшти компанијата.

Една од најголемите градежни компании во земјава, „Гранит“, во првите девет месеци од годинава има помали вкупни приходи за 31 отсто, поради тоа што неколку големи проекти на кои работело друштвото се завршени до крајот на 2023 година или во текот на 2024 година, додека нови проекти сѐ уште се во тендерска процедура. Во коментарот на финансискиот извештај за првите три квартали, компанијата објави дека инвестирала над три милиони евра во основни средства, од кои најголем дел во механизација и опрема, финансирани од комерцијалните банки преку кредит од „унгарската“ линија што ја обезбеди Владата. „Со оглед на вкупната економска состојба во државата, очекувањата за наредниот период се добивање нови проекти од областа на градежната инфраструктура преку нови тендери и побрзо завршување на постојните тендерски процедури“, велат од „Гранит“.

Нешто во хотели, нешто во фондови

Дека не мора да се живее убаво само од основниот бизнис, туку може и од инвестирање во хартии од вредност одличен пример е хотелско-угостителската компанија „Македонијатурист“. Оттаму велат дека во текот на првите девет месеци од 2025 година вложиле околу четири милиони евра во удели во отворени инвестициски фондови и нешто помалку од три милиони евра во должнички хартии од вредност. Во истиот период компанијата продала сопственички и должнички хартии од вредност што ги поседувала во странски правни лица и остварила добивка од околу 1,3 милион евра.

Компанијата, која е позната по обилните резерви на кеш и долгогодишните критики од страна на некои акционери дека не дели дивиденда, по 30 и нешто години неприкосновено „владеење“ од страна на Доне Таневски и неговата менаџмент-екипа, од почетокот на 2025 година има нови сопственици и ново раководство. По повеќемесечна битка за стекнување со големите пакети на сопственички удели, друштвото успеаја да го преземат неколку моќни бизнисмени, на чело со Фатмир Етеми, најголем акционер во „Скопски пазар“, компанија што сега поседува 20 отсто од „Македонијатурист“, и семејството Антиќ, сопственици на „МГФ Инвестмент“. И Етеми, преку својата ЗСФ, и МГФ се познати како големи изведувачи на станбени и деловни објекти, па во јавноста се шпекулираше околу нивните планови во врска со повеќето хотели и ресторани што ги поседува „Македонијатурист“ во Скопје и околината.

Македонијатурист

Од компанијата известуваат дека во текот на 2025 година имаат нови вложувања во градежни објекти, набавка на опрема и одржување на постојната опрема во своите капацитети. „ Друштвото своите инвестициски активности и понатаму во континуитет ќе ги насочува кон реновирање и модернизација на постојните хотелски и ресторански капацитети, кон подобрување на условите за работа, почитување на протоколите за заштита на здравјето, спроведување на новите законски регулативи и задолжително спроведување нови стандарди за брендираните хотели и тековно одржување“, велат од компанијата во коментарот доставен до берзата.

Периодов можеше да се види и раздвиженост во познатиот хотел „Бристол“ на улицата „Македонија“, кој со децении беше затворен и оставен да пропаѓа. Работници изнесуваа стар инвентар и мебел, што укажува на тоа дека хотелот се празни и веројатно ќе се реновира. Компанијата го потврди тоа преку јавно објавениот повик за собирање понуди за изработка на идеен проект, основен проект со сите фази, како и проект за ентериерно уредување за уште три хотели освен „Бристол“ – „Турист“, „Белви“ и „Јадран“, кај скопјани познат како „Арапска куќа“.

Од градежништво се префрламе во телекомуникациите, односно „Македонски телеком“, чија акција е исто така членка на индексот МБИ10. Компанијата има раст на приходите од продажба за 1,6 отсто во првите девет месеци и раст на нето-добивката за 14,9 отсто, на 30,5 милиони евра. „ Продолжуваме со силни инвестиции со кои се гради клучна инфраструктура и се забрзува дигитализацијата на земјата. И покрај сите глобални економски предизвици во 2025 година, продолжуваме со стратегијата за силни инвестиции за да го обезбедиме најдоброто за нашите корисници, посветени да изградиме поврзано дигитално општество за сите“, велат од компанијата. Од „Телеком“ се осврнуваат и на влијанието од војната во Украина и економската криза врз бизнисот и финансиските резултати. „Компанијата нема значајна директна изложеност на Украина, Русија или Белорусија. Сепак, влијанието врз општата економска ситуација може да резултира со потреба од ревидирање одредени претпоставки и процени во иднина. Компанијата го почувствува влијанието на кризата преку зголемените цени на енергијата. Идно долгорочно влијание може да се изврши на обемот на тргување, паричните текови и профитабилноста“, објаснуваат од „Македонски телеком“.