Енергетските мрежи под висок ризик, цената на струјата расте

Како што растат температурите така растат и цените на струјата. Од минатата недела, кога почна последниот топлотен бран, цената на струјата на берзата ХУПЕКС во Унгарија надмина 200 евра за мегават-час. Под оваа сума се тргуваше единствено преку викендот поради вообичаено помалата побарувачка во неработни денови. Денеска струјата ќе се тргува по цена од 230 евра за мегават-час.

Потрошувачката на струја деновиве урива рекорди. Според податоците на ЕВН, во текот на јули (од 1 јули до 15 јули 2024) потрошени се 220.478 MWh, што се должи на високите температури.

„Најголема потрошувачка е регистрирана на 15.07.2024 (ден понеделник) и изнесува 16.824 MWh, кој е и еден од најтоплите денови овој период, со минимални 20°C и максимални 41°C, а се измерени на скопскиот Аеродром“, велат од ЕВН за „Блумберг Адрија“.

„Минатата година вкупната потрошувачка на електрична енергија, за периодот 1.07.2023 до 15.07.2023 изнесувала 190.978 MWh. Просечната дневна потрошувачка за тој период е 12.732 MWh. Разликата се јавува поради разликата на температурите, затоа што од втората недела на јули температурите се далеку над просекот“, велат од ЕВН.

Енергетскиот систем во земјава во моментов е стабилен

Зголемената потрошувачка доаѓа заедно со зголемените цени на струјата за домаќинствата кои на сила стапија на 1 јули. Но во моментов е најважно да има струја. Во петокот, поради дефект, во целост престана со работа РЕК Битола, најголемиот производител на струја во земјава. Конкретниот дефект веднаш беше саниран и беше овозможено комбинатот да работи само со еден блок до вчера, кога во функција беше ставен уште еден блок. Во овие денови зголемените потреби за струја се обезбедуваа преку увоз или од хидроцентралите.

„Блокот 1 на РЕК Битола беше надвор од функција од петокот поради испадот на 110-киловолтната собирница на МЕПСО. Поради прекинот во напојувањето беа одложени и операциите за пуштање во функција на блокот 3. И покрај проблемите што ги предизвика испадот, стручни лица на РЕК Битола во рекордно време ги оспособија постројките за работи и комбинатот од денеска произведува струја од два блока“, наведоа од ЕСМ.

Дефектот што во петокот го стави РЕК Битола надвор од погон настана во објект на МЕПСО и тој не е прв. Сличен инцидент се случи во јануари годинава, кога исто така потрошувачката растеше поради ниските температури.

Деновиве, освен зголемената потрошувачка, ризик се и пожарите во одредени делови од земјава. Далноводите во близината на местата на огнената стихија се исклучуваат според препораките, велат од МЕПСО за „Блумберг Адрија“. Оттаму додаваат дека системот е стабилен и снабдувањето со струја во моментов се одвива без проблеми.

МИА

„По препорака и во координација со Центарот за управување со кризи, од преносната мрежа привремено е исклучен 400 kV далновод од ТС Дуброво до ТС Штип, за непречено гаснење на огнот со интервенции од воздух и од земја“, ни рекоа од МЕПСО.

Претходно од безбедносни причини, поради близината на пожарите во неготинскиот крај, исклучен беше и 110 kV далновод од ТС Дуброво до ТС Бучим, но тој вчера беше пуштен под напон и низ него непречено се врши пренос на струја.

„Во ситуација на екстремно високи температури и пожари во делови од земјата, дежурните далноводни екипи на АД МЕПСО секојдневно се на терен и ја следат состојбата со огнената стихија“, ни одговорија од МЕПСО.

Системите се креирани во друга климатска ера

Ист ваков топлотен бран минатиот месец остави без струја три држави. Поради оптоварување на мрежата предизвикана од големата потрошувачка, Босна и Херцеговина, Хрватска и Црна Гора останаа без снабдување со електрична енергија.

Според експертите, таквиот испад на системот е резултат на запоставената енергетска инфраструктура во регионот.

„Иако сè уште не се познати точните причини за дефектот на системот, се претпоставува дека причината се преоптоварување на меѓусебно поврзаните 400 kV далноводи во регионот, нивни прекини и пренос на нарушувања во системот на БиХ“, истакнаа тогаш од „Електропривреда БиХ“.

Проблеми има не само во регионот туку кај сите енергетски мрежи. Поројните дождови уриваат електрични водови, сушите ги празнат хидроакумулациите. Климатската криза е сериозен ризик за снабдувањето со струја на глобално ниво.

„Целиот електроенергетски систем беше изграден и дизајниран во една климатска ера, а сега се бара од него да работи во друга климатска ера“, рече Мајкл Вебер, професор по енергија на Универзитетот во Тексас, Остин. „Тоа само значи дека повеќе работи можат да тргнат наопаку“.

Во екот на топлотниот бран, експертите велат дека фотоволтаиците не се решение. Имено, нивната ефикасност на овие температури се намалува, што го ограничува снабдувањето. Понатаму, високите температури може да предизвикаат олабавување на далноводите и прегревање на трансформаторите, што доведува до дефекти на опремата и зголемување на ризикот од пожар.