Вештачката интелигенција ќе ја разбуди малопродажбата во Македонија

Македонската малопродажба се соочува со голем број предизвици, кои доаѓаат од надворешните трговски политики, но и од домашните тензии, кои беа особено видливи во последниот период.

Високите цени во малопродажбата придонесоа за незадоволство кај потрошувачите, дури и до бојкот на маркетите, што на крајот резултираше со вмешување на државата, која со сопствените мерки ги ограничи маржите на маркетите.

„Се случи потрес на пазарот. Ограничувањето влијаеше на два аспекта на нашето работење. Имавме благ пораст на прометот, но маржите драстично се намалија. Да, мерките беа позитивни за потрошувачите затоа што потрошувачката кошничка поевтини за 8-9 отсто, но тоа се краткорочни мерки“, рече Дејан Јовановиќ, директор за стратегија и деловен развој во „Тинекс“, на денешната конференција на „Блумберг Адрија“ – „Потрошувачки трендови“.

Блумберг Адрија

Платите растат, а продуктивноста не

Вистински предизвик во малопродажбата, особено во агросекторот, во изминатиот период беа и синџирите на снабдување затоа што најголем дел од суровините доаѓа од Русија и од Украина, што сериозно влијаеше на растот на цените.

„Сепак, сега имаме стабилизација на цените, но се соочуваме со друг проблем – недостиг од човечки ресурси“, рече на конференцијата Горан Ѓорѓиевски, генерален директор на „Специјал“. Поради силниот тренд на иселување на работоспособното население во претходниот период, се наметна потребата за раст на платите, што не беше поврзано со продуктивноста.

„Сега сме доведени во ситуација 35-40 отсто во цената на производот да е уделот на материјалните трошоци, а исто толкав е и уделот на човечките ресурси. Во однос на претходно, трошоците за вработените се зголемени за околу 70 отсто, што е несоодветно затоа што не се следи продуктивноста. На ова мора сериозно да работиме“, вели тој.

Со постојана неизвесност се соочува и телекомуникацискиот сектор како брзорастечки, изјави Борче Ѓорѓески, директор на кориснички услуги во „A1 Македонија“.

„Кај нас неизвесноста е константна. Таа е поврзана со очекувањата на корисниците, со технолошкиот развој, со регулаторните промени. Ние одговараме на таа неизвесност со тоа што им овозможуваме доверба на корисниците и супериорни услуги: Во нашиот сегмент, натпреварот не е само со цените, туку и со корисничкото искуство што го нудиме и сервисите што ги нудиме“, вели тој коментирајќи го влезот на нов оператор на пазарот.

Блумберг Адрија

Заспана малопродажба

Јовановиќ од „Тинекс“ позитивно гледа на влезот на големи странски компании на пазарот.

„Досега немаме здрав странски играч што ќе го размрда пазарот, тоа што го имаме досега не беше доволно. Малопродажбата беше успиена, се работи по концепт што не посветуваше внимание на дигитализацијата, што влијаеше на продуктивноста. Сега, недостигот од работа сила си го зема својот дел од данокот и затоа мораме да го менуваме начинот на работа и ние во малопродажбата, но и снабдувачите. Воведувањето на вештачката интелигенција во овој дел ќе стане неизбежно“, вели тој.

Во овој дел мора да помогне државата. Горан Ѓорѓиевски вели дека во земјите од опкружувањето се водат соодветни државни политики што им овозможуваат на компаниите да имаат пристап до финансии за да инвестираат во нова технологија, која ќе ја подобри продуктивноста

„Продуктивноста има два дела. Од една страна тоа е мотивација за луѓето за да се подигне нивната продуктивност, но посериозниот елемент е опремата, која треба да биде софистицирана и со тоа ќе придонесе за подобри резултати“, вели тој.

Според него, во оваа смисла, државата треба да биде центар што ќе им даде поттик на компаниите да растат и да ја зголемуваат профитабилноста.

„Не можеме ние и натаму да имаме советски пристап односно државата да наплатува максимални даноци, а компаниите да имаат ситен профит и притоа да се очекува тие да се конкурентни на странски пазари. Потребни се многу похрабри чекори“, вели Ѓорѓиевски.

Какви промени следуваат?

Дигитализацијата го менува секторот. Конкретно, од 42 маркети на „Тинекс“, во 17 има каси за самонаплата и, покрај првичниот отпор, од ден на ден се зголемува прометот, што дава поттик за натамошна дигитализација.

„Пристапот ќе се менува и ќе одиме сѐ повеќе кон автоматизација, ќе се поедноставува системот на работа“, вели Јовановиќ.

Имплементирањето за новите стандарди треба да важи и за државата, особено во делот на јавните набавки, вели Горан Ѓорѓиевски, затоа што сега се соочуваме со компании што работат по врвни стандарди, а други не ги исполнуваат ни основните.

Телекомуникацискиот сектор е тој што треба да ја олесни дигиталната трансформација. За да се случи тоа, Ѓорѓески вели дека нивната цел е да им станат партнери на компаниите, а не само да нудат услуги.

„Пресметките покажуваат дека до 2027 година над 70 отсто од вкупната потрошувачка на дата-сообраќај ќе биде со видеосодржини. Тоа бара стабилна мрежа и брз интернет и затоа се потребни крупни инвестиции, затоа што корисниците бараат брзо да комуницираат преку различни канали“, вели Ѓорѓески.

Традиционалните медиуми веќе не се во фокусот

Социјалните мрежи стануваат клучни во маркетингот. Според Ѓорѓески, во моментов комбинацијата на човечкиот фактор со вештачката интелигенција дава најдобри резултати на овој план.

„Вештачката интелигенција го менува маркетингот, овозможува да ги таргетираме корисниците на тој начин што ги пресретнуваме нивните потреби, ни овозможува да им го понудите потребното уште пред да го побараат“, вели тој.

„Оттука, традиционалните медиуми, иако не се комплетно исклучени, во следниот период ќе бидат во втор план затоа што клучен ќе биде моментот да се избере релевантен канал во конкретен момент за да се испрати конкретната порака“, вели Ѓорѓески.