Следната година ќе биде предизвикувачка: Ќе преживее ли автомобилскиот сектор во Македонија?

Следната година ќе биде вистински предизвик за македонските компании од автомобилската индустрија. Извори од секторот за „Блумберг Адрија“ велат дека сите опции се во игра, па дури и намалување на бројот на работници.

Секторот се соочува со повеќе проблеми, велат нашите соговорници, кои инсистираат на анонимност. На домашниот проблем со недостиг од работна сила, но и високите трошоци за вработените, се додаваат и меѓународните проблеми. Автомобилската индустрија во Европа се подготвува за прекини во производството во наредните денови поради кинеските ограничувања за извоз на полуспроводници произведени од холандската компанија во кинеска сопственост „Нексперија“.

„Блумберг“ објави дека недостигот од чипови најверојатно ќе ги погоди клучните доставувачи во рок од една недела, а влијанието може да се прошири низ целиот сектор во рок од 10 до 20 дена. „Ситуацијата може да доведе до значителни ограничувања во производството, па дури и до прекини во производството во блиска иднина“, изјави Хилдегард Милер, претседателка на германската автомобилска асоцијација ВДА.

Додека се очекува средба меѓу Трамп и Шји, производителите на автомобили и нивните доставувачи одржуваат кризни состаноци со владини претставници за да подготват планови за итни случаи, но предупредуваат дека набавката на заменски компоненти може да трае со недели, а не денови.

Владиниот оптимизам се темели на инвестициите во инфраструктурата

Во автомобилскиот сектор во земјава работат над 30.000 работници, а близу половина од вкупниот извоз од Македонија е од овие компании. Останува отворено прашањето дали неизвесноста во индустријата, која е меѓу најважните за економскиот раст, е земена предвид при подготовката на буџетот за следната година. Овој процес е при крај и предлог-буџетот до средината на идниот месец треба да биде испратен во Собранието.

Во изјавите на владините претставници досега се препознава оптимизам за следната година. Тој оптимизам се темели на јавните инвестиции во инфраструктурата. Неодамна министерката за финансии изјави дека позитивните трендови во економијата, кои започнаа во втората половина на минатата година, продолжуваат и во 2025 година.

„Стапката на раст на БДП во последните четири квартали, од вториот квартал од 2024 година до вториот квартал од 2025 година, се движи околу и над 3 отсто. Државниот завод за статистика неодамна објави податок за растот на БДП во 2024 година, кој изнесува 3 отсто. Наш приоритет останува стимулирањето на економскиот раст преку инвестиции во инфраструктурата и одржување значително ниво на капитални расходи во структурата на јавните финансии“, истакна таа.

За следната година, според фискалната стратегија, планирано е БДП да стигне до четири отсто.

Последната анкетата на НБРМ покажува дека се очекува забрзување на растот на среден рок. За следната година испитаниците рекле дека очекуваат раст од 3,5 проценти.

„И во оваа анкета испитаниците сметаат дека умерените инфлациски движења и растот на платите и пензиите ќе придонесат за зголемена куповна моќ на населението и заедно со кредитирањето би придонесле за раст на личната потрошувачка, што би се одразило позитивно врз економската активност. Испитаниците посебно ја истакнуваат важноста на јавните инвестиции во инфраструктурни проекти за економијата, кои во комбинација со солидни странски и домашни инвестиции, посебно во обновливи извори на енергија и во извозниот сектор, би биле движечка сила на економскиот раст, особено на среден рок“, наведуваат од Народната банка.

Меѓународните институции се повнимателни со прогнозите

Меѓународните институции во своите есенски извештаи поголем простор им отстапуваат на импликациите од трговската војна, што значи дека нивните прогнози се повнимателни.  

Светската банка прогнозира дека економијата следната година ќе изнесува три отсто, што е повеќе од претходните проекции на банката, но сепак е значително помалку од владините.

ММФ прогнозира дека следната година БДП ќе порасне за 3,1 отсто, што е пониска прогноза во однос на претходно. Причина за намалувањето на проекциите се високите царини што ги наметна Трамп.

„Главниот ризик е дека царините можат дополнително да се зголемат и, заедно со нарушениот синџир за снабдување, да го намалат глобалното производство за 0,3 отсто следната година“, сметаат во ММФ.

Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) исто така проектира раст од 3 проценти во 2026 година. Но и ЕБОР предупредува на потенцијални ризици, како што се ограничениот фискален простор и глобалната економска неизвесност.

„Ризиците за економските перспективи произлегуваат од ограничениот фискален капацитет и надворешната нестабилност, особено поради структурните приспособувања во европската автомобилска индустрија и зголемената глобална неизвесност“, се наведува во извештајот на ЕБОР во делот за Македонија.

Аналитичарите на „Блумберг Адрија“ се на линија со преостанатите меѓународни институции и прогнозираат раст на БДП од 3,1 отсто во 2026 година, кој ќе биде движен од јавните инвестиции во инфраструктурни проекти.