Нафтата ќе остане доминантен енергенс и по 2050 година, проценува МЕА

Меѓународната енергетска агенција ја ублажи својата претходна проценка дека светската побарувачка за нафта наскоро ќе достигне врв и сега повторно предвидува раст сè до средината на векот.

Додека минатата година агенцијата предвидуваше дека потрошувачката ќе се стабилизира или ќе почне да опаѓа во текот на оваа деценија, најновиот извештај повторно го воведува т.н. „Сценарио со тековни политики“, според кое глобалната потрошувачка ќе порасне за 13 отсто до 2050 година. Проекцијата се темели на побавно прифаќање на електричните возила.

Враќањето на ова сценарио по пет години пауза претставува нова ревизија на долгорочните изгледи за нафтената индустрија, како од страна на агенцијата, така и во рамките на поширокиот енергетски сектор. Извештајот доаѓа во момент кога Белата куќа е предводена од администрација што истовремено ја поддржува употребата на фосилни горива и ја критикува зелената енергија.

Проекциите на париската Меѓународна енергетска агенција – основана по нафтената криза во 1973 година – се користат ширум светот како репер за влади и енергетски компании при креирање политики и инвестициски планови. Анализата може да биде непријатно предупредување за делегатите што оваа недела се собираат во Бразил на климатските разговори под покровителство на Обединетите нации, познати како КОП30.

Извештајот објавен во средата означува уште една промена во тонот на агенцијата, која во септември порача дека се потребни милијарди долари нови инвестиции во нафта и гас – иако претходно беше остро критикувана поради ставот дека таквите вложувања не се во согласност со климатските цели. Републиканските конгресмени повторно ја нападнаа агенцијата и побараа да ѝ се намали финансирањето.

Новите прогнози се во согласност со поширокиот тренд во енергетската индустрија. Во септември, британската компанија „Би-Пи“ (BP) ги ревидираше своите проценки, наведувајќи дека врвот на побарувачката би можел да дојде подоцна отколку што се очекуваше.

Покрај сценариото за тековни политики, извештајот го задржува и „Сценариото со наведени политики“, според кое побарувачката за нафта достигнува максимум околу 2030 година. Агенцијата не посочува кое сценарио го смета за поверојатно.

„Главен фактор што ќе ја одреди идната побарувачка за нафта е електрификацијата на транспортниот сектор“, изјави извршниот директор Фатих Бирол.

„Сè ќе зависи од владините политики.“

Електрични возила

Во „Сценариото со тековни политики“, глобалната потрошувачка на нафта расте од околу 100 милиони барели дневно на 113 милиони до 2050 година, бидејќи уделот на електричните возила во вкупната продажба на автомобили во светот се стабилизира по 2035 година. Во „Сценариото со наведени политики“, пак, уделот на електричните возила се очекува да се удвои до 2030 година и да надмине 50 отсто пет години подоцна. Сценариото со тековни политики го забавува растот на ветерната и соларната енергија, но предвидува посилен раст на природниот гас.

Двата модели неизбежно носат различни последици за глобалните нафтени пазари и за цените. Во „Сценариото со тековни политики“ се предвидува дека зголемената побарувачка ќе ја апсорбира секоја дополнителна количина на нафта и течен природен гас што ќе се појави на пазарот, што ќе ги задржи цените високи — околу 90 долари за барел до 2035 година. За да се задоволи таа побарувачка, ќе бидат потребни околу 25 милиони барели дневно ново производство, вклучително и испораки од земји чии производители моментално се под санкции.

Ваквото сценарио за побарувачката на нафта и гас дополнително потврдува дека патот кон нулта нето-емисии до средината на векот ќе биде потежок од очекуваното, со сериозни последици за животната средина. Според „Сценариото со тековни политики“, глобалната температура би пораснала за речиси 3 степени Целзиусови над прединдустриското ниво до крајот на векот, во споредба со околу 2,5 степени во другото сценарио. И двата исходи, според научниците, носат ниво на климатски промени што би било исклучително разорно.

Подоцнежен врв

„Сценариото со тековни политики“ е поблиску до ставовите на нафтениот картел ОПЕК, предводен од Саудиска Арабија, кој предвидува дека побарувачката за нафта ќе продолжи да расте до 2050 година. Генералниот секретар на ОПЕК, Хаитам ал-Гаис, повеќепати ја нападна Меѓународната енергетска агенција, обвинувајќи ја дека промовира „антинафтена агенда“.

Дури и во помалку оптимистичното сценарио на самата агенција – „Сценариото со наведени политики“ – врвот на побарувачката за нафта сега се очекува нешто подоцна, „околу 2030 година“, наместо пред крајот на оваа деценија, како што беше предвидено во ланската анализа. Според ова сценарио, потрошувачката на нафта би изнесувала во просек 96,9 милиони барели дневно до 2050 година, во однос на претходната проценка од 93,1 милион барели дневно.

Без разлика кое сценарио на крајот ќе се покаже точно, светот ќе мора да се соочи со бројни ризици, од санкции за нафта, преку неизвесноста околу испораките на руски природен гас, до заканата од сајбер-напади врз електричната инфраструктура, предупреди извршниот директор Бирол.

„Глобалната енергетска безбедност се соочува со невиден спектар на закани, какви досега не сме виделе“, рече тој.