Храната поскапува, a македонски компании имаат профит од тоа

Растот на цените на храната продолжува. Во седумте месеци од годинава споредено со истиот период лани поскапеле сите основни прехранбени производи освен маслото. Според податоците што државната статистика ги објави вчера, заклучно со јули највисок раст бележат цените на овошјето и на зеленчукот.

Прогнозите на глобално ниво не влеваат оптимизам. Климатските промени, честите невремиња и долгите суши придонесуваат Западна Европа да се соочува со лоша жетва. Состојбата е особено лоша во Франција, каде што се очекува намалено производство за 27 отсто споредено со петгодишниот просек. Ова е најлоша жетва од 1983 година досега.

Цените на какаото во текот на годинава во континуитет уриваат рекорди. Најпрво во февруари, кога цената се искачи на 5.500 долари за тон, падна рекорд стар 46 години. Подоцна цената надмина 10.000 долари за тон. Според прогнозите, никој не треба да очекува дека какаото ќе се врати на цените од 2.500 долари за тон затоа што глобалниот недостиг е огромен.

Во јули годинава месото, според податоците на Светската организација за храна (ФАО), поскапело за 1,2 отсто споредено со јуни. Најголем раст има кај говедското и пилешкото месо поради зголемената побарувачка.

Растат приходите од продажба

Високите цени на храната се одразија на приходите на најголемите компании од прехранбениот сектор во земјава. „Блумберг Адрија“ ги анализираше полугодишните резултати кај пет фирми што ѝ доставуваат извештаи на Македонската берза. 

Фабриката за масло „Кристал“ од Велес го анулира големиот минус од лани и полугодието го заврши со добивка. Приходите на компанијата главно се остварени на домашниот пазар.

„Приходите од странски пазар во однос на претходната година се намалени за 11 отсто“, се наведува во образложението на извештајот на „Кристал“.

Четири од петте анализирани компании годинава имаат подобри продажби од лани. Скопската фабрика за кондиторски производи „Европа“ има раст кај приходите од продажба во висина од 11,6 отсто во однос на лани.

„Приходите од домашен пазар се зголемени за 9,6 отсто во однос на минатата година, додека пак приходите од странски пазар се зголемени за 13,2 отсто во 2024 година во однос на 2023 година“, соопшти компанијата.

Растат и трошоците на компаниите

За дел од производите на овие компании до мај годинава важеше мерката гарантирана цена, што влијаеше на обемот на приходите од продажба.

„Компанијата бележи 17 отсто пораст на обемот на продажба во земјата, кој произлегува од примарните категории производи (леб 20 отсто, брашно 9 отсто), но поради пониските цени, вредносниот ефект изнесува 4 отсто“, се наведува во образложението доставено до Македонската берза од страна на најголемиот производител на леб и бели печива во земјава „Жито лукс“.

Паралелно, во овие шест месеци континуирано растеа и платите во земјава, а просечната плата на државно ниво надмина 40.000 денари. Ова, како и скапите суровини, влијаеше за раст на трошоците на компаниите.

Компаниите веќе неколку години работат во отежнати и нестабилни макроекономски услови, а сметаат дека предизвици ќе има и во следниот период.

„Секако, безбедносните глобални кризи ги отежнуваат економскиот амбиент и предвидливоста, што секогаш може да повлијае и на цените на енергенсите, да создаде тешкотии кај синџирите на испораки, но и да повлијае на достапноста на одредени материјали“, се наведува во образложението на финансискиот извештај на прехранбената компанија „Витаминка“ од Прилеп.

Вкупно, производството во прехранбениот сектор во земјава бележи скромен раст во однос на лани. Во првите шест месеци од годинава, според статистичките податоци, производството во овие компании е зголемено за 1,5 отсто во однос на истиот период минатата година.