Капитални проекти од над 800 милиони евра - нов балон или реалност

Владата планира догодина да потроши рекордни 823 милиони евра за капитални проекти. Сумата е превидена со буџетот за 2025 година кој деновиве ќе влезе во собраниска процедура.

Парите за капитални инвестиции (над 50,6 милијарди денари) кои власта планира да ги реализира следната година се за 13 отсто или шест милијарди денари над сумата предвидена со ребалансот за оваа година (44,7 милијарди денари).

Министерката за финансии Гордана Димитриеска – Кочоска при објавувањето на буџетот изјави дека на оваа проекција се „темели развојот, а тоа се огледува и од фактот што износот на капиталните расходи е повисок од номиналниот износ на дефицитот“.

Планот на Владата да инвестира над 800 милиони евра во капитални проекти изгледа многу амбициозен ако се земе предвид дека заклучно со 28 октомври, според податоците на веб-страницата на Министерството за финансии, реализирани се само 40,69 отсто или вкупно 295,7 милиони евра (18,188 милијарди денари).

Ако ги одглавиме проектите, ќе има реализација

Според економските експерти планирањето високи суми за капитални инвестиции е стара болест на македонската економија. Сумите од година на година растат, а реализацијата заостанува, изјави неодамна за „Блумберг Адрија“ поранешниот министер за финансии, Џевдет Хајредини.

„Се предвидуваат пари, но Министерствата немаат проекти и така тие пари остануваат неискористени, па потоа со секој ребаланс се префрлаат каде што е потребно“, рече тој.

Сепак, министерката вели дека сега се менува политиката и се „креираат решенија за да постигнеме вистинска реализација на капиталните расходи и да ја промениме состојбата од минатото“.

Искуството од минатите години покажува дека парите кои се превидуваат за капитални проекти на крај служат како „златна резерва“ затоа што при ребаланс најмногу се крати токму од тие средства.

Овој пат, според министерката Димитриеска – Кочоска, тоа нема да се случи затоа што најголем дел од предвидените пари се од кредити, а минатата недела во Вашингтон земјава била и опомената од претставници на Светската банка дека во изминатите години воопшто не се внимавало на проектите кои се финансирани од страна на оваа институција.

„На Влада многу разговаравме за реализација на тие проекти. Нема причина да се сомневаме дека нема да има реализација. Суштината е како ќе се организираат министрите. Овие министри се подготвени, работат напорно за да може да се одглават проектите кои беа заглавени. Ако ги одглавиме проектите, ќе има реализација. Ако зборуваме за парите во капитални инвестиции, зборуваме за реални инвестиции, а не за трансфери како во изминатиот период кои завршуваа за исплата на плати или за купување суровини“, нагласи Димитриеска-Кочоска.

Што друго содржи буџетот за идната година?

Владата следната година ќе потроши рекордни 6,5 милијарди евра (400,2 милијарди денари) што е за 10 отсто повеќе од оваа година.

Во пресметките се влезени парите за линеарно зголемување на пензиите за 2.500 денари во март. За исплата на пензии за следната година се предвидени вкупно 1,7 милијарди евра (105 милијарди денари) или 244 милиони евра повеќе од оваа година.

За исплата на плати се обезбедени 780 милиони евра (48 милијарди денари) во ставката за плати и дополнителни 32,5 милиони евра за зголемувањето на платите во образованието. За поддршка на ранливите категории се предвидени 235,7 милиони евра.

Власта планира догодина да собере 5,8 милијарди евра (358.838 милијарди денари) или 13 отсто повеќе од годинава. Дефицитот во буџетот се проценува дека ќе изнесува четири отсто или 672 милиони евра (41,350 милијарди денари). Вака проектираниот дефицит номинално е понизок од планот за годинава за 53,6 милиони евра.

Кусокот во буџетот ќе се финансира со задолжување што го зголемува јавниот долг на земјата. На крајот на првата половина од годината тој изнесуваше 60,5 отсто од БДП, а по последното задолжување со унгарскиот кредит, на крајот на оваа година ќе изнесува над 66 отсто од БДП.

Според стратегијата за управување со јавниот долг во периодот од 2025 до 2029 година, јавниот долг ќе забележи умерен пад догодина, а под нивото од 60 отсто од БДП ќе стигне во 2029 година.

Инфлацијата и натаму ќе се намалува и за догодина се предвидува да изнесува 2,2 отсто, а економскиот раст е проектиран на 3,7 отсто што е на нивото на последните проекции на Меѓународниот монетарен фонд. 

 

                      

 

Капиталните инвестиции и социјалните трансфери се најизразени во буџетот за 2025 година вели во интервјуто за „Блумберг Адрија“, Проф. д-р. Бењамин Бела од универзитетот „Мајка Тереза“. За реализација на капиталните инвестиции потребно е системско решенија, бидејќи реализацијата ни е најниска во споредба со земјите во регионот вели Бела.