ЕУ подготвува план за одмазда против царините на Трамп

Европските претставници се очекува да се состанат уште оваа недела за да формулираат план за мерки како одговор на можно сценарио без договор со американскиот претседател Доналд Трамп, чии позиции во преговорите за царините се смета дека се зацврстени пред рокот на 1 август.

Главната цел е да се задржат преговорите со Вашингтон на вистинскиот пат во обид да се постигне решение за излез од ќор-сокакот пред рокот следниот месец. Сепак, според лица запознаени со прашањето, напорите сè уште не донеле одржлив напредок по разговорите во Вашингтон минатата недела. Преговорите ќе продолжат во следните две недели.

Се смета дека САД сега сакаат речиси универзална царина на стоките од ЕУ, повисока од 10 отсто, со сè помалку исклучоци, ограничени на авијација, одредени медицински уреди и генерички лекови, неколку видови жестоки пијалаци и специфичен сет на производствена опрема која им е неопходна, велат истите лица, кои побарале анонимност поради доверливоста на разговорите.

Портпарол на Европската комисија, која е одговорна за трговските прашања на блокот, изјави дека немаат коментар во врска со тековните преговори.

Двете страни исто така разговарале за можни горни граници за некои сектори, како и за квоти за челик и алуминиум, и за начин за изолирање на синџирите на снабдување од извори кои овозможуваат претерано снабдување со овие метали, велат истите лица. Тие предупредиле дека дури и ако се постигне договор, ќе биде потребно лично одобрување од Трамп – а неговата позиција останува нејасна.

Писмото на Трамп

Американскиот претседател испратил писмо до ЕУ на почетокот на месецот, предупредувајќи дека блокот ќе се соочи со 30 отсто царина на поголем дел од извозот од 1 август. Покрај универзалната тарифа, Трамп веќе воведе 25 отсто царина на автомобили и авто-делови, и двојно повеќе на челик и алуминиум. Тој исто така се закани дека од следниот месец ќе воведе нови давачки на фармацевтски производи и полуспроводници, а неодамна најави 50 отсто царина на бакар. Според процените на ЕУ, американските давачки веќе опфаќаат извоз вреден 380 милијарди евра (442 милијарди долари), или околу 70 отсто од извозот на ЕУ во САД.

Пред писмото на Трамп, ЕУ се надеваше дека е на прагот на иницијална рамка што ќе овозможи деталните разговори да продолжат врз основа на универзална царина од 10 отсто за поголем дел од нејзиниот извоз.

ЕУ бара пошироки исклучоци од тие што ги нудат САД, како и заштита на блокот од идни секторски давачки. Иако одамна е прифатено дека секој договор ќе биде асиметричен во корист на САД, ЕУ ќе ја процени вкупната нерамнотежа на секој договор пред да одлучи дали ќе воведе контра-мерки за рамнотежа, извести претходно „Блумберг“. Степенот на штета што земјите-членки се подготвени да го прифатат варира, и некои се отворени за повисоки царински стапки ако се обезбедат доволно исклучоци, велат изворите.

Секој договор исто така би опфатил нетарифни бариери, соработка во економската безбедност, консултации за дигитална трговија и стратешки набавки.

Премин кон акција

Со оглед на тоа што изгледите за позитивен исход бледнеат, а рокот се приближува, ЕУ се очекува да почне со подготовки за брзо дејствување доколку не се постигне договор, велат изворите. Секоја одлука за одмазднички мерки веројатно ќе бара политичко одобрување од лидерите на блокот, поради високите влогови, додаваат тие.

Контрамерки од значаен обем најверојатно би предизвикале уште подлабока трансатлантска трговска криза, особено со оглед на предупредувањата на Трамп дека секој одговор против американските интереси ќе предизвика уште поостри тактики од неговата администрација.

Блокот веќе има одобрено потенцијални тарифи на стоки од САД во вредност од 21 милијарда евра, кои би можеле брзо да се активираат како одговор на давачките за металите на Трамп. Тие се насочени кон политички чувствителни американски сојузни држави и вклучуваат производи како соја од Луизијана — сојузната држава на претседателот на Претставничкиот дом, Мајк Џонсон — како и други земјоделски производи, живина и мотоцикли.

ЕУ исто така подготви список со царини за дополнителни 72 милијарди евра вредни американски производи како одговор на т.н. реципрочни давачки и царините на автомобили воведени од Трамп. Тие би ги опфатиле индустриските производи, вклучувајќи авиони на „Боинг“, американски автомобили и бурбон.

Во тек се и подготовки за можни мерки што одат подалеку од царините, како што се контроли на извозот и ограничувања на пристапот до јавни набавки.

Алатка против принуда

„Блумберг“ минатата недела објави дека сè повеќе земји членки на ЕУ бараат од блокот да ја активира својата најмоќна трговска алатка – т.н. инструмент против економска принуда (ACI) – против САД, доколку не се постигне прифатлив договор и Трамп ги реализира своите закани со нови давачки.

Овој инструмент би ѝ дал широки овластувања на Европската комисија за преземање на одмазднички мерки. Тие би можеле да вклучуваат нови даноци за американските технолошки гиганти, целни ограничувања на американски инвестиции во ЕУ, ограничување на пристапот до одредени делови од пазарот на ЕУ, или забрана за американски компании да учествуваат во јавни тендери во Европа.

Алатката против принуда првенствено беше замислена како средство за одвраќање, но и како начин за одговор на намерните економски притисоци од трети земји кои користат трговски мерки за да влијаат врз суверените одлуки на ЕУ или нејзините членки.

Комисијата може да предложи активирање на ACI, но конечната одлука дали постои случај на економска принуда и дали инструментот ќе се примени ја носат земјите членки. Во текот на целиот процес, ЕУ ќе се обиде да води консултации со страната што врши притисок, во обид да се најде решение.

Земјите членки беа информирани за статусот на трговските преговори со САД во петокот.