Пазарот на обврзници алармира до Трамп и Конгресот: Дефицитот е огромен

На најголемиот пазар на обврзници во светот, американскиот, инвеститорите почнуваат да се бунтуваат околу планот на претседателот Доналд Трамп за намалување на даноците.

Во средата тие ги зголемија приносите на 30-годишните американски обврзници до 5,1 отсто, доведувајќи ги на прагот на највисоко ниво во последниве две децении, што предизвика пад на акциите и на доларот – токму во момент кога претставници на администрацијата се сретнаа со републиканските законодавци за да договорат спроведување на даночните намалувања.

Загриженоста е околу тоа дека намалувањето на даноците ќе додаде билиони долари на веќе огромниот буџетски дефицит во наредните години, токму во време кога апетитот на глобалните инвеститори за американски хартии од вредност почнува да опаѓа.

„Да не се залажуваме, пазарот на обврзници си го каже своето за буџетскиот закон“, рече Џорџ Катрамбон, шеф на секторот за фиксен приход и тргување во „ДВС Америкас“ (DWS Americas). „Не ми изгледа дека овој претседател или овој Конгрес навистина ќе го намалат дефицитот во некоја значителна мера“.

Довербата на инвеститорите во американските обврзници, која претрпе сериозен удар откако агенцијата „Мудис“ (Moody’s) минатата недела ѝ ја одзеде највисоката кредитна оценка на САД, дополнително се влоши во средата, по слабиот интерес на аукцијата на 20-годишни обврзници.

Тоа само ја продолжи неколкунеделната распродажба на обврзници и ја нагласи сѐ поголемата разочараност на инвеститорите од политиките во Вашингтон, кои водат кон сѐ поголемо задолжување. Спуштањето на вредноста на обврзниците исто така ги охрабри конзервативните републиканци што се противат на планот на Трамп за намалување на даноците – некои од нив дури и го искористија моментот за да го потенцираат падот на пазарот.

Конгресменот Чип Рој од Тексас, еден од предводниците на т.н. фискални јастреби, на социјалната мрежа X напиша објава за „катастрофалната аукција на обврзници“. Исто така, Ворен Дејвидсон, републиканец од Охајо, посочи на растот на приносите.

 

 

Во средата вечер републиканските лидери во Претставничкиот дом објавија нова верзија на законот, со повисок лимит за одбиток од државни и локални даноци и други измени, во обид да ги обединат различните фракции во партијата околу поддршката на законот. На азиските пазари во четвртокот приносите на обврзниците останаа речиси непроменети.

Севкупно, инвеститорите бараат поголема компензација за купување обврзници со подолг рок на достасување – и тоа не само за САД. Приносите на 30-годишните обврзници на Јапонија и Обединетото Кралство исто така значително пораснаа неделава.

„Пазарот на обврзници испраќа предупредување до носителите на политиките дека прашањата околу фискалната одржливост не можат уште долго да се игнорираат“, рече Прија Мисра, менаџерка на портфолио во „ЏП Морган асет менаџмент“ (JPMorgan Asset Management). „Не е само пазарот на обврзници – тие стравувања веќе почнуваат да ги зафаќаат и пазарот на акции и кредитниот пазар“.

Возбудата на т.н. обврзнички одмаздници (bond vigilantes) означува момент кога доволен број инвеститори ќе одлучат дека единствениот начин да се натера владата на фискална дисциплина е тоа што ќе бараат повисоки камати, односно ќе ги качат трошоците за позајмување. Последен пат ваква ситуација се случила во САД во раните години на администрацијата на Клинтон во 1993 година и во Европа по финансиската криза.

„Пазарот ќе донесе дисциплина, на еден или друг начин“, смета Тим Магнусон, главен инвестициски директор во „Гарда капитал партнерс“ (Garda Capital Partners), хеџ-фонд вреден 11,5 милијарди долари. „Сѐ додека не се справиме со реформата на социјалните расходи – социјално осигурување, ‘Медикер’(Medicare), ‘Медикејд’ (Medicaid) – нема да има вистинска промена. Тоа е единствениот начин. Секогаш пазарот на обврзници ја носи дисциплината“.

Иако сегашните приноси во САД од 4 до 5 отсто се слични на нивоата од пред 2007 година и финансиската криза – и САД историски плаќале многу повисоки стапки – денешниот долг и дефицит се експоненцијално поголеми, што прави огромна разлика.

Еден поглед врз фискалните дефицити покажува зошто пазарот на обврзници е нервозен. Според Конгресната буџетска канцеларија (CBO), соодносот на вкупниот јавен долг на САД и економијата е околу 100 отсто. Само каматните плаќања изнесувале околу 880 милијарди долари во 2024 година – повеќе од буџетот за одбрана.

Износот на издадени обврзници на американското Министерство за финансии пораснал на речиси 30 билиони (илјади милијарди) долари, од помалку од 14 билиони на крајот од 2016 година – одраз на даночните кратења во првиот мандат на Трамп и драматичниот раст на задолжувањето за време на ковид-кризата, под Трамп и поранешниот претседател Џо Бајден. Годишната бруто-продажба на државен долг достигнала рекордни 2,6 билиони долари минатата година, според SIFMA, трговската група за пазарот на обврзници.

„Изгледа дека администрацијата прави доста авантуристички или ризичен облог дека економскиот раст ќе ја спаси земјата од долгот и дефицитот“, вели Бил Кемпбел, менаџер на портфолио во „Дабллајн“ (DoubleLine). „Но постои ризик: ако не се случи тоа, тогаш ја забрзувате патеката на фискално влошување. Постои ризик дека ќе ја направите таа патека уште потешка за решавање во иднина“.

Сѐ поголемата загриженост на инвеститорите станува предизвик за САД, земја што со децении го користи статусот на доларот како главна светска резервна валута. Таа загриженост исто така ја засилува најцрната слика што ја нацрта министерот за финансии Скот Бесент, кој месецов им рече на американските законодавци дека патеката на државниот долг е неодржлива.

Тој исто така покажа дека е свесен за моќта на т.н. обврзнички одмаздници, додавајќи дека е „многу тешко да се знае“ точката на пресврт кога инвеститорите би можеле да „се побунат“.

„Инвеститорите во обврзници сега вградуваат во цените поголем ризик од фискално влошување“, рече Џон Велис, макростратег во „Би-ен-уај“ (BNY) во Њујорк. „Тие всушност велат: не ни се допаѓа што се случува и нема да ги купиме тие обврзници“.

-Со помош на Мајк Дорнинг.