Рускиот гас ја става во прашање солидарноста на ЕУ

Земјите од ЕУ се подготвени да расправаат околу итната регулатива која би можела да принуди намалување на потрошувачката на гас за 15 отсто во текот на зимата, доколку Русија ја ескалира својата пресметка со блокот со запирање на испораките.

Министрите за енергетика од 27. земји-членки на блокот ќе се состанат денеска за да се расправаат околу поддршката на предлогот на Европската комисија. Иако може да се постигне политички договор, постојат стравувања дека договорот би можел да "нема заби". Многу земји-членки се скептични околу тоа доброволната цел да стане обврзувачка, истакнувајќи ја загриженоста за потенцијалното влијание врз локалните компании и потрошувачите.

Итноста да се дејствува се зголеми откако "Гаспром" објави дека дополнително ќе го ограничи протокот низ клучниот гасовод "Северен тек" до околу 20 отсто од нормалниот капацитет од среда. Рускиот гасен гигант порача дека уште една турбина треба да оди на одржување и ќе биде надвор од употреба, додека германското Министерство за економија соопшти дека не гледа техничка причина за намалувањето.

Чешка, која претседава со ЕУ, предложи три измени на предлогот на Комисијата од минатата недела, во обид да добие поддршка. Земјите, главно од јужна и источна Европа, сакаат флексибилност за спроведување на која било цел за намалување, а потребно е квалификувано мнозинство од земјите-членки за да се донесе легислативата.

Ревизиите вклучуваат одредба со која ќе се зголеми бројот на земји кои треба да побараат целта за намалување на побарувачката од 15 отсто да биде задолжителна, на пет од три, според нацртот до кој дојде Bloomberg. Комисијата, исто така, може да предложи итна мерка ако смета дека постои висок ризик од недостиг. И на двете сценарија ќе им треба поддршка од мнозинството од земјите-членки за да стапат на сила.

„Не е прифатливо да се принудуваат земјите-членки да прифатат задолжителни намалувања без знаење за тоа што ќе донесе претстојната зима и без да се обезбедат нивните интереси“, рече Ана Москва, министерката за клима од Полска, чии капацитети за складирање гас се речиси полни. „Полска е подготвена за уште една зима и нема потреба да воведува никакви намалувања во користењето за домаќинствата и индустријата“, додаде таа.

Други измени вклучуваат земање предвид на нивото на складирање на гас во една земја, како и можноста да се исклучат одредени клучни индустрии. Правилата, исто така, ќе бидат поставени само за една година, наместо за две како што беше првично наведено. Земјите-членки може да побараат помало задолжително намалување според одредени критериуми врз основа на нивната меѓусебна поврзаност со другите нации.

Правилата за вонредни состојби го поставуваат теренот за континуирани расправии од страна на земјите-членки, бидејќи тие се обидуваат да ја избалансираат солидарноста, потребна за да се спречи прекинот на струјата да ја наруши економијата на ЕУ, со обезбедување дека земјите се способни да се грижат за сопственото население и индустрии. Неколку земји, вклучително Италија, Унгарија, Полска, Португалија и Шпанија, изразија загриженост за целите за намалување.

Bloomberg

Истакнувајќи ја сложеноста на разговорите, Грција, која се спротивставува на планот на Комисијата, се очекува да предложи создавање на паневропски механизам за да понуди компензација за намалување на потрошувачката на гас во индустријата, рече извор запознаен со предлогот, кој побарал да остане анонимен.

Цените на гасот скокнаа за повеќе од 10 отсто по одлуката на "Гаспром" уште повеќе да го намали протокот на "Северен тек". Москва со месеци ги ограничува испораките во ЕУ поради очигледната одмазда за поддршката на блокот за Украина и санкциите поради руската инвазија. Кремљ ги отфрли обвинувањата дека ја користи енергијата како оружје.

Комисијата минатата недела рече дека прекинот на рускиот гас во јули би значел дека резервите на ЕУ ќе бидат полни 65 до 71 отсто на почетокот на ноември, под целта од 80 отсто. Надополнувањето на резервите следното лето, исто така, може да биде предизвик, бидејќи залихите во октомври 2023 година потенцијално ќе бидат околу половина, според симулациите што ги води извршната власт на блокот.

Исто така, прекинот на испораките на руски гас во ЕУ потенцијално може да го намали нејзиниот бруто домашен производ за дури 1,5 отсто ако зимата е студена и регионот не преземе превентивни мерки за заштеда на енергија, проценува Комисијата. Во случај на просечна зима, прекинот може да го намали БДП помеѓу 0,6 и 1 отсто.