Народната банка со нови мерки за јакнење на отпорноста на банките

Советот на Народната банка донесе одлука за зголемување на стапката на противцикличниот заштитен слој на капиталот за изложеностите на банките во земјава за 0,25 процентни поени, од претходно утврдениот 1 процент на 1,25 отсто, со почеток на примена од 1 ноември 2024 година.

Од централната банка соопштија дека во услови на здрав и стабилен банкарски систем, со зголемена профитабилност и соодветно ниво на ликвидност, кога ризиците сè уште немаат одраз врз билансите на домашните банки, зголемената стапка на противцикличен заштитен слој на капиталот има цел да дејствува превентивно кон дополнително јакнење на отпорноста на банките и со тоа да обезбеди повисока финансиска стабилност, што е  во согласност и со мерките што се преземаат во поголем број земји во Европската Унија.

На редовната седница на Советот била донесена и одлука за начинот на спроведување на мерките за спречување на перењето пари и на финансирањето тероризам. Позначајни измени се воведувањето посебен дел за ризикот од финансирање тероризам и финансирање на ширењето оружје за масовно уништување (пролиферација) и подетална разработка на мерките и дејствата за спречување на перењето пари и на финансирањето тероризам, кои треба да ги преземаат менувачниците и платежните институции. Во одлуката се внесени и препораките на Комитетот на експерти на Советот на Европа (Moneyval), како и регулативата на ЕУ за интерните контроли кај филијалите или подружниците на субјектите основани во трета земја.

Инаку Народната банка го усвои извештајот за финансиската стабилност за 2022 година, во кој, како што велат, се оценува дека домашниот финансиски сектор добро се справи со предизвиците и уште еднаш покажа дека е отпорен на шокови и има капацитет за справување со кризи. Солвентноста на банкарскиот систем бележи подобрување, стапката на адекватност на капиталот забележа квартално зголемување до највисокото ниво за последните шеснаесет години, од 18,2 отсто. Квалитетот на кредитното портфолио на банките се задржа со учество на нефункционалните во вкупните кредити од 2,9 проценти.

Во извештајот се наведува дека банкарскиот сектор ја задржа стабилноста на своите биланси. Остварувањата на пензиските фондови биле под влијание на сложеното макроекономско опкружување, што придонело, како и во повеќето други земји, за намалување на стапките на принос мерени за повеќегодишни периоди. „Сепак, станува збор за краткорочни пазарни шокови, што отвора простор да се надоместат загубите во следниот период“, се наведува во извештајот. 

Ризиците од опкружувањето немале позначително влијание врз осигурителниот сектор, чии резултати од работењето се подобриле, а солвентноста се задржала на соодветно ниво. Преостанатите финансиски институции (штедилниците, друштвата за лизинг, инвестициските фондови и финансиските друштва) и натаму се со мал обем на активности и засега имаат многу ограничено значење како извор на системски ризик за финансиската стабилност, посочуваат од НБ.

Оценето е дека неповолното опкружување позначително се одрази врз работењето на инвестициските фондови преку изразен надолен тренд на стапките на принос, со исклучок на паричните фондови.