Портфолиото на македонски резиденти во странство прв пат надмина милијарда евра

Состојбата на средствата врз основа на портфолио-инвестиции (вложувања на македонски резиденти во странски хартии од вредност) на крајот од минатата година достигна 1.146.100.000 евра, од кои 930 милиони евра се вложувања во сопственички, додека 216,1 милион евра во должнички хартии од вредност, покажуваат новите податоци на Народната банка. Станува збор за рекордна вредност на портфолиото-инвестиции од Македонија во странство. 

Анализирано по земји, најголеми портфолио-инвестиции има во Соединетите Американски Држави во износ од 741,2 милиона евра, Германија во износ од 114 милиони евра и Ирска во износ од 81,9 милиони евра.

Осигурителните компании и пензиските фондови најголеми инвеститори

Од аспект на оригиналната валута на вложување, најголем дел од портфолио-инвестициите се направени во САД долари и во евра (865,1 и 255,3 милиони евра, соодветно). На крајот од 2024 година, анализирано од аспект на секторот на домашниот инвеститор, осигурителните друштва и пензиските фондови имаат доминантно учество со состојба на портфолио-инвестиции во износ од 823,3 милиони евра, што претставува 71,8 проценти од вкупните портфолио-инвестиции.

Според секторот на нерезидентниот издавач, доминантно учество имаат вложувањата во хартии од вредност издадени од останатите финансиски институции  (освен осигурителни друштва и пензиски фондови и фондови на пазар на пари) во износ од 714,3 милиони евра.

Изложени на потресите во САД

„Блумберг Адрија“ изминативе деновиве во повеќе наврати пишуваше за шокот односно своевидниот рингишпил што на светските берзи го предизвика претседателот на САД, Доналд Трамп. Првично, откако најави реципрочни царини за повеќе земји во светот вклучително и за Македонија, главните берзански индекси во САД потонаа во цревно, а некои од нив на нивоа од историски размери. Потоа, тој наеднаш ретерираше во одлуката и реципрочните царини ги стави на 90-дневна пауза освен за Кина, за која имаше дополнително и енормно зголемување.

Реакцијата на пазарите на последниот чекор на Трамп беше позитивна и берзите доживеа невиден раст. Индексот S&P 500 скокна најмногу од 2008 година поништувајќи ги големите загуби од претходните денови и зголемувајќи го богатството на 500-те најбогати луѓе во просек за 3,5 проценти. Индексот Nasdaq Composite исто така забележа силно закрепнување – најголем дневен раст во повеќе од 24 години. Политиката „царини да, па царини не“ на Трамп им овозможи на најбогатите луѓе во светот да го зголемат своето вкупно богатство за 304 милијарди долари во еден ден - што е најголем еднодневен скок во историјата на индексот на милијардери на „Блумберг“.

Манипулации со пазарот?

Тримесечниот мораториумот на американскиот претседател на таканаречените реципрочни царини предизвика бурни реакции на Волстрит. Помалку од четири часа пред да го објави одложувањето на тарифите, претседателот им кажа на своите следбеници на неговиот профил на социјалната мрежа „Трут Сошл“ (Truth Social) дека е добро време за купување.

„ОДЛИЧНО ВРЕМЕ ЗА КУПУВАЊЕ!!! ДЈТ“, напиша тој на неговиот профил. Околу четири часа подоцна, тој напиша на истата мрежа дека ќе ги суспендира повеќето нови тарифи - со исклучок на Кина - по што Волстрит премина во зелено.

Al Drago/Bloomberg

Одлуката на Трамп наиде на широки критики и осуди за „манипулации на пазарот“.

„Претседателот на САД е буквално вклучен во најголемата шема за манипулација на пазарот во светот“, објави Демократската партија на социјалните мрежи.

Според „Вашингтон пост“, Трамп долго време предизвикува загриженост меѓу етичките експерти за неговите деловни практики, вклучувајќи го и неговото одбивање да вети дека ќе се тргне од какви било финансиски активности по изборите. Неговото богатство од повеќе милијарди долари, за кое Белата куќа вели дека е управувано од неговите деца, исто така се заснова на неговиот удел во „Трамп Медиа“ (Trump Media & Technology Group), чии акции пораснаа за 21,67 отсто по контроверзната објава на „Трут Сошл“.

САД ја губат довербата кај инвеститорите

Основачот на „Бриџвотер“ (Bridgewater Associates), милијардерот Реј Далио, вели дека инвеститорите се оставени со „елемент на траума, шок или страв“ поради глобалните турбуленции на пазарите.

„Тоа драматично ги погоди психологијата и ставот за доверливоста на САД“, рече тој во интервју за телевизијата „Блумберг“. „Ова можеше да се испланира подобро“.

Bloomberg

Според него, вреди да се следи слабеењето на доларот и како 30-годишната обврзница се тргува во споредба со 10-годишната обврзница за какви било докази дека инвеститорите се оддалечуваат од тоа што долго време беше најбезбедно средство во светот.

Диверзификација и долгорочни планови за помалку главоболки

Васко Богдановски, инвестициски портфолио-менаџер, кој е соосновач и извршен партнер во „Опфолио“ во однос на прашањето како малите инвеститори да ги преживеат турбуленциите на берзите односно како да се заштитат, тој неодамна за „Блумберг Адрија“ изјави дека турбуленциите се периоди на висока нестабилност и брзи промени на цените.

„Малите инвеститори, кои често имаат помалку искуство и помала толеранција на ризик, се поподложни на емотивни реакции, како страв од загуба и панична продажба. Наместо да се водат од силниот инстинкт да „преживеат“, односно да не изгубат сè, што често води до катастрофални одлуки, идеално би било да размислуваат стратешки: да ги искористат ниските цени за вложување и обезбедување на долгорочен принос“, објаснува Богдановски.

Според него, ако портфолиото е веќе добро диверзифицирано и усогласено со долгорочните цели и толеранцијата на ризик, често најдобрата стратегија е да не се прави ништо и да се чека пазарот да се стабилизира.

„На тој начин се избегнува „заклучување“ на загубите преку панична продажба. Исто така, важно е и портфолиото да вклучува компании со силни фундаменти, како стабилни приходи, низок долг, добри профитни маржи и конкурентска предност, зашто квалитетните компании имаат поголеми шанси да го преживеат падот и да се опорават“, вели Богдановски.

Всушност, слични стратегии имаат и домашните компании кои се најизложени на тубуленциите во САД со што се обезбедува заштита на средствата на долг рок.