Како можат боите да генерираат стотици милиони долари?

Таа сина боја претставува милиони долари и безброј работни места, па некако е смешно како мислите дека сте направиле избор што ве исклучува од модната индустрија кога, всушност, носите џемпер што на еден куп начини е избран за вас токму од луѓето во оваа соба, вели Миранда Пристли во легендарната сцена од филмот „Ѓаволот носи Прада“.

И долго пред тоа, во 1914 година, луѓето (поточно, деветмина претставници на модната индустрија) во просторијата на Американското здружение за свила ја создадоа првата организација за прогнозирање на бои во САД, која работи на ниво на членство и создава и испорачува глобална податоци за боите. Овие аналитичари на трендови имаат задача да го насетат расположението на јавноста, предвидувајќи ги боите што одговараат на тоа расположение и побарувачка пред ние другите да знаеме што ќе сакаме. 

„Колку попрецизно трговците на мало и брендовите ги предвидуваат трендовите, толку повеќе пари ќе заработат  - а во САД малопродажбата веќе е индустрија од 540 милијарди долари годишно“, посочи Дајана Мустак во напис за „Блумберг“. Се разбира, тие не се единствената организација што избира бои за претстојната сезона. Бојата на годината на „Пантон“ (Pantone), како што веќе објавивме, влијае на сè: од боите што ќе доминираат во излозите до бојата на вашиот телефон. Институтот за бои „Пантон“ е основан во 1963 година за стандардизирање на боите, обезбедувајќи ѝ на индустријата општоприфатен јазик за зборување за бојата и помагање на луксузните брендови да ги дефинираат бојата на нивната марка и наративот околу неа. Така, на пример, настанала бојата за „Тифани“ - „1837 сина“, именувана по годината кога е основана компанијата. Бојата беше избрана од основачот на „Тифани“ (Tiffany & Co), Чарлс Луис Тифани, за објавата „Блу бук“ (Blue Book), годишна колекција на уникатен накит од „Тифани“. „Тифани“ ја претвори својата препознатлива нијанса во моќна икона на елеганција и софистицираност, а креативниот пат на брендот и неговото влијание се тема на документарниот филм „Луд по Тифани“ (Crazy about Tiffany's).

Сè поголем е бројот на компании што се занимаваат со прогнозирање на трендовите за нивните клиенти. ВГСН (WGSN) е една од нив, со повеќе од 6.500 клиенти низ светот, за кои тие се доверливи. Некои од нив што тие јавно ги именуваа се „Гугл“ (Google), ЛГ (LG Electronics) и „Пума“ (Puma), според Мустак.

Клучот е во тоа што компаниите што нарачуваат анализи на трендови ги добиваат резултатите најмалку една година пред пошироката јавност да стане свесна за нив.

ЦМГ (Color Marketing Group / CMG) е организација што обединува 1.700 експерти за боја низ светот и предвидува популарни бои за сите индустрии. Тие ја најавуваат и трендовската боја на месецот. За февруари, на пример, тоа е азоик: жолта боја со зелена основа, која се смета за клучна боја за северноамериканскиот регион во 2024 година. „А кој е подобар начин да се симболизираат енергијата и полетноста, отколку со прекривање на автомобилите и мотоциклите во оваа боја... Кога се покриени со азоик боја, возилата изгледаат како да се движат дури и кога стојат во место“, ја објаснуваат бојата на февруари на официјалната веб-страница на ЦМГ. Исто така, погледнете ја доминантната боја на електричниот „ролс ројс“, кој беше претставен неодамна и за кој и ние пишувавме.

Син пигмент во фабриката „Кенотек“ (Kenoteq Ltd.), Северен Бервик, Велика Британија Emily Macinnes/Bloomberg

Дури 110 нијанси на боја на кожа

Сепак, трендовите во однос на боите не се секогаш без свои предизвици. На пример, иако не е од модната индустрија, производителот на креди „Крејола“ (Crayola) својата розово-беж нијанса со назив флеш (англ. flesh - кожа) во 60-тите години на минатиот век мораше да ја преименува во пич (англ. peach - праска) поради реакциите од движењата за граѓански права и растечката потреба за инклузивност. Многу години подоцна се појави уште поголем проблем со тогаш популарната нијанса нуд (англ. nude - гола), која се однесува на боја што е слична на природниот тон на кожата, но изгледа само како бојата на кожата од белата раса. Во тој контекст, дебатата дополнително се разгоре во 2010 година за фустанот што Мишел Обама го носеше на државната вечера во Белата куќа со тогашниот индиски премиер Манмохан Синг. Креацијата беше опишана како „фустан без прерамки во природна боја на кожа со сребрени светки и апстрактен цветен дезен“, што предизвика дебата за расата и соодветноста да се користи терминот нуд за да се опише бојата на фустанот. Оттогаш растеше свеста во индустријата да се обезбеди поразновидна палета на нуд нијанси на бои за да се адресираат различните етнички групи и тонови на кожата, па сега спектарот „Пантон 2023 скинтон“ (Pantone 2023 SkinTone™) вклучува 110 нијанси на боја на кожа.

Depositphotos

Но на светот сè уште му недостигаат бои.

Иако сината е една од најзастапените бои во природата, таа е многу тешко да се создаде. Кога Старите Египќани се обиделе да ја реплицираат длабоката нијанса на ултрамарин сина што се користела за украсување гробници и папируси, тие завршиле со нијанса повеќе слична на тиркизната. За време на ренесансата, ултрамаринот веројатно бил поскап од златото, бидејќи лаписот од кој се добивал бил миниран во далечниот Авганистан. Првиот модерен синтетички пигмент, пруско сина, бил откриен дури на почетокот на 18 век. Оттогаш, многу од вообичаените сини бои што ги гледаме во производите, вклучувајќи го и џемперот од почетокот, го содржат метално-органскиот комплекс кобалт, кој всушност е комерцијално најуспешната сина боја, фталоцијанин, а покрај текстилот, се наоѓа и во сенки за очи, гелови за коса, па дури и на британските железнички вагони. Сепак, Зак Шонбрун во написот за потрагата по следната боја од милијарди долари наведува дека имало дебати за неговата безбедност.

Тој наведува дека и денес има 200 природни и синтетички црвени пигменти, но дека речиси секој од нив има проблеми со безбедноста или стабилноста. На пример,  254 црвена, познат и како ферари ред (Ferrari Red), е безбедна и популарна, но е на база на јаглерод, што ја прави подложна на избледување поради надворешни влијанија, пишува Шонбрун. Дополнителна тешкотија при креирањето на боите денес е прашањето за влијанието врз животната средина, особено кога станува збор за текстилот.

Глобалната модна индустрија користи милијарди галони вода секоја година за производство на облека, а боењето на текстилот е значаен извор и на потрошувачката на вода и на загадувањето.

Поради сето ова се зголемува бројот на стартапи што развиваат пигменти за бојадисување текстил, чија цел е да се намали штетата за животната средина. „Блумберг“ го наведува примерот на биотехнолошкиот стартап „Колорфикс“ (Colorifix Ltd.) со седиште во Велика Британија, кој ги идентификува пердувите, инсектите и растенијата што ги покажуваат нијансите што сака да ги создаде. Тие потоа дигитално ја наоѓаат секвенцата на ДНК одговорна за природниот пигмент и ги инженерираат бактериите што ќе ја произведат бојата. Преку процес на ферментација сличен на варењето, микроорганизмите се хранат со вода, шеќер, квасец и растителни нуспроизводи и за неколку дена произведуваат големо количество обоена течност што може да се користи во стандардните машини во комерцијалните продавници за бојосување. Овој процес бара 81 отсто помалку вода и 41 отсто помалку природен гас во споредба со конвенционалните методи.

Фабриката, која користи технологија обезбедена од холандскиот стартап „Дајку“ (DyeCoo Textile Systems), произведува облека обоена со јаглерод диоксид. „Дајку“ тврди дека нивниот процес на боење ткаенини не користи вода или хемикалии за фиксирање и може да ја преполови вообичаената потрошувачка на вода и емисии во фабриките за боење текстил. Од 2010 година, компанијата работи со производители на облека во Тајван, Холандија и во Југоисточна Азија, а меѓу нејзините инвеститори се „Најки“ (Nike Inc) и „Икеа“ (Ikea), пренесува „Блумберг“.

Истиот извор го наведува примерот на „Ливинг“ (Living Ink Technologies), со седиште во Колорадо, која произведува црн прав од отпадна биомаса собрана од компании што одгледуваат алги како додаток на храна. Компанијата сега работи на дополнителни бои, а од бојата добиена од алги испечатила два милиона маици за „Најки“, а боите, како што е најавено, ќе се користат и во кожени производи на брендот „Коуч“ (Coach).

Боењето текстил има најголем удел во јаглеродниот отпечаток на модната индустрија Depositphotos

И, која боја ќе ја носите сезонава?

Ова е прашање чие решение не чини (нужно) милион долари, туку 33 фунти доколку се одлучите за еден од основните пакети што ги нудат голем број компании чии стилисти можат да ве советуваат за комплетната палета на бои што одговараат на она што ви го дала природата. Водени од влијанието што го имаат боите во поглед на трендовите, но и психологијата на боите, овие бизниси, како што е на пример „Кјурејт јор стајл“ (Curate Your Style), даваат анализи и препораки како да ја усогласите вашата облека со природната боја на тенот, кои бои треба да преовладуваат во гардеробата за да имате ефективни стилски комбинации, кои бои на шминка и коса најмногу ви одговараат. Постојат, да речеме, понапредни опции за пакети од 95 фунти, кои обезбедуваат: 100+ комбинации на бои, совети за метал и накит, познати личности со вашите палети на бои, бои што треба да ги избегнувате, метални нијанси што треба да ги избегнувате, тексас и кожни нијанси што треба да ги носите, принтови што ви одговараат, нијанси на лак, бои за кожата на лицето во нормални услови и при потемнување, бои за влез во подоцнежните години, нивоа на контраст, психологија на бои. Сè што треба да направите е да ги поставите вашите слики на страницата и да чекате 72 часа за вашиот персонализиран стилски извештај за бои.

Depositphotos