Алтернативи за гас немаме, проекти и желби имаме

Европските земји зимава ја намалија потрошувачката на гас за 18 проценти. Намалувањето пред сè се должи на мерките за штедење што беа преземени и кои требаше да ја намалат потрошувачката за 15 отсто. Топлата зима придонесе заштедите да бидат поголеми.

Во земјава лани низ системот за пренос на гас поминаа помали количества од енергентот. Во однос на 2021 година намалување изнесува над 34 отсто. А според годишниот извештај на Регулаторната комисија за енергетика, „целокупното количество на природен гас се увезува од Русија, преку гасоводниот систем на Република Бугарија“.

Обидите за диверзификација на снабдувањето со гас во земјава за намалување на зависноста од Русија остануваат дел од предизборната реторика. На хартија, земјава ќе се снабдува со гас од Грција, ќе учествува во проектот за изградба на терминал за течен гас во Александропулос, Грција, ќе се гради и гасовод кон Србија.

Во практика, земјава останува поврзана само со Бугарија, интерконекторот кон Грција за кој се разговара од 2016 година, сè уште не почнал да се гради.

 Интерконекторот ќе биде готов во предвидениот рок?

Директорот на државната компанија Национални енергетски ресурси, Бајрам Реџепи, во изјава за „Блумберг Адрија“ вели дека целата постапка околу изградбата на интерконекторот за гас кон Грција влегува во завршна фаза.

Според него, одолжувањето е поради исполнување на новите европски стандарди, според кои системот треба да биде подготвен да пренесува и водород. Сега се гледа крајот на целиот процес и многу е можно тој дури и да биде завршен во предвидениот рок, до 2025 година.

„Идната недела, ако нема жалби, ќе биде потпишан договорот за надзор и потоа ќе можеме да распишеме тендер за избор на компанија што ќе ги изведува градежните работи. Наесен би требало процедурата да биде готова и до крајот на годината да почне изградбата на интерконекторот за гас“, вели Реџепи.

Bloomberg Adria

Со измените во Законот за експропријација се отстранува една од клучните пречки при реализирањето на големите капитални проекти. Сега, според Бајрам, споровите полесно ќе се решаваат, парцелите полесно ќе се чистат, а тоа значи дека градбата ќе биде побрза. „Очекувам дека најдоцна до 2025 година проектот ќе биде готов“.

Целата постапка за изградба на интерконектор за гас кон Грција почна во далечната 2016  година, кога  беше потпишан меморандумот за разбирање меѓу Националните енергетски ресурси (НЕР) на Северна Македонија и Националниот оператор за пренос на гас на Грција (ДЕСФА). Дури по пет години, двете земји потпишаа договор на политичко ниво, а во октомври 2021 година извршните директори на двете компании го потпишаа договорот за соработка за развој и изградба на интерконекторот за природен гас.

Интерконекторот за природен гас меѓу Македонија и Грција е предвидено да биде во должина од 123 километри и да се протега од Неа Месимвриа кон Неготино, преку Гевгелија, и да ги поврзува националните системи за гас на двете земји.

Во согласност со изработената студија за изводливост и проектната документација, неговата вкупна инвестициона вредност ќе биде 57,8 милиони евра. Близу 30 милиони евра од парите се кредит од Европската инвестициска банка (ЕИБ).

Побарувачката за гас допрва ќе расте

Зелената транзиција ќе наметне поголема употреба на гас, иако еколозите предупредуваат дека енергентот не е толку „чист“ колку што се верува. Но ова фосилно „почисто“ гориво треба да биде мост до зелените извори на енергија.

Затоа, гигантите влегуваат во трка за зголемување на производството на течен природен гас. Во регионот најголем ваков проект е „Нептун дип“ (Neptun Deep). Австриската компанија „ОМВ груп“, заедно со романската партнерска фирма „Ромгаз“, вложува околу четири милијарди евра во проект за експлоатација на гас од Црно Море. Првото производство е планирано за 2027 година. „Нептун дип“ ќе ја направи Романија најголем производител и извозник на гас во Европа.

Податоците на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) покажуваат дека  трошоците за увоз на течен гас на глобално ниво лани се зголемија тројно и достигнаа вредност од 190 милијарди долари. Уделот на европскиот пазар за течен гас лани беше над 30 отсто во споредба со 13 проценти во 2021 година. Доколку европските земји не почнат да склучуваат долгорочни договори, овој удел може да достигне 50 отсто оваа година.

Во САД, пак, годинава од природниот гас ќе бидат произведени 41 отсто од вкупната енергија, што е повеќе во однос на соларните, ветерните, хидроцентралите и термоцентралите, пишува „Блумберг“.