Струја од обновливи извори добиваат над 175.000 домаќинства

Во 2023 година издадени се лиценци за производство на електрична енергија од  обновливи извори со вкупна инсталирана моќност од  скоро 399 MW што претставува раст од над 160 отсто на инсталираниот капацитет во споредба со 2022 година, кога се издадени 152,2 MW - покажуваат податоците на Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и управување со комунален отпад (РКЕ).

„Фасцинантен раст од 160  отсто на нов инсталиран капацитет за производство на електрична енергија регистрираме за само за една година. Сумираните податоци од РКЕ укажуваат дека енергетската транзиција во 2023 година  се случува секојдневно, или секој работен ден имаме нови 1,5 MW вклучени на електро енергетскиот систем во нашата држава. Со ова темпо на нови капацитети на  производство на електрична енергија од обновливи извори, енергетската независност е значајно зајакната, односно увозот на струја е намален за една третина“ изјави Марко Бислимоски, претседател на РКЕ.

Новите енергетски капацитети со вкупен инсталиран капацитет од 551,2 MW што се во функција за само две години може да снабдуваат 175,5 илјади домаќинства.

РКЕ

Како целата струја да се пушти во мрежата?

Обновливите извори на енергија (ОИЕ) сепак стануваат и проблем за земјава затоа што сè уште не постои начин целата струја добиена од еколошки извори да дојде до мрежата. За да се случи тоа се потребни големи инвестиции во инфраструктурата, што на крајот ќе влијае на крајната цена на струјата.

„Во Македонија има повеќе барања за приклучок отколку што нашата мрежа може да прими енергија од обновливи извори. Секако оваа енергија е само во часовите што се на врвот и не е базна енергија. Да не заборавиме и на стратегиските инвестиции потпишани од Владата, кои се над 1.500 мегавати. Ако се реализираат сите овие проекти, мислам дека веројатноста да се добие приклучок за сите проекти е нула. Македонија мора веднаш да направи студија и да пристапи кон обнова и надградба на постојната инфраструктура. Тука секако се мисли и на конекциите со соседните држави. Ова се сериозни проекти, за кои се потребни експерти, време и, секако, сериозни финансии, за да се реализираат инвестициите во мрежата, кои на крајот неминовно ќе имаат влијание на крајната цена“, изјави неодамна за „Блумберг Адрија“ енергетската експретка Сања Божиновска.

Затоа, следниот чекор е поставување системи за складирање на оваа струја произвдена од обновливи извори. Ова од годинава ќе биде и законски регулирано затоа што измените во Законот за енергетика и новиот Закон за обновливи извори на енергија веќе се во процедура.

Согласно членот 120 од Законот за енергетика, државниот оператор на електропреносниот, односно електродистрибутивниот систем нема право да поседува, развива, користи или управува со складиште на енергија.

Колку чини поставувањето систем за складирање?

Батериски системи, согласно регулативата која ќе важи од оваа година, нема да мора да постават сите кои веќе поставиле фотоволтаици, тоа ќе можат да го сторат само ако сакаат и со тоа ќе можат да го зголемат своето продажно портфолио.

Но, во батериски системи за чување струја ќе можат да инвестираат посебни независни оператори чија основа дејност ќе биде токму тоа. Интерес за ова веќе покажале компании од Хрватска и од Италија коишто би поставиле полиња од батерии за складирање енергија.

За оние компании пак, кои веќе сами инвестираа во фотоволтаици и ќе сакаат да постават батериски системи за складирање, инвестицијата нема да биде мала.

За големите фотонапонски централи најпогодни се литиумските батериски системи кои се најскапи. Или вградувањето дополнителни елементи во постоечките системи може да ја зголеми инвестицијата и до 70 отсто.

Сепак, на подолг рок инвестицијата се исплати. Струјата во овие системи може да се чува и по неколку часа, но и по неколку дена што му дава на производителот можност да продава по поповисоки цени.

За домаќинствата кои на покривите имаат поставено фотоволтаици до шест киловати, во моментов тоа не е исплатлива инвестиција. Батериските системи се исплатат ако колекторите се со капацитет од барем 10 киловати.