На крајот на април, со заокружувањето на првиот квартал од 2026 година, домашните компании излегоа со своите финансиски резултати, кои ја отсликуваат комплексната економска слика во услови на глобална енергетска и геополитичка неизвесност. Податоците покажуваат дека дел од компаниите остварија раст и резултати над очекувањата, додека други се соочија со притисоци врз профитабилноста.
Во енергетскиот сектор, „Окта“ забележа силен раст, со зголемување на обемот на продажба од 35 отсто и значително учество на извозот од околу 25 отсто, слично како и „Макпетрол“, која исто така, прикажа раст на добивката од 13 отсто, но сепак остана под сопствените планови поради ескалацијата на енергетската криза во март.
Фармацевтскиот сектор испорачува мешани резултати. „Алкалоид“ продолжува со стабилен раст, со зголемување на добивката од пет отсто и благо повисоки приходи, а од друга страна, „Реплек“ бележи намалување на добивката на годишно ниво, и покрај растот од 20 проценти на домашниот пазар.
Во банкарскиот сектор, сликата е исто така поделена. „Комерцијална банка“ оствари раст на профитот и ја надмина планираната бруто-добивка, што ја позиционира меѓу поуспешните институции во овој период. Наспроти тоа, „Стопанска банка“ регистрира значителен пад на добивката, при што од банката директно ја посочуваат геополитичката нестабилност и конфликтот на Блискиот Исток како клучен фактор за нарушените очекувања.
Прочитајте повеќе:
Зошто глобални гиганти застанаа зад историското ИПО на државниот фонд на Узбекистан?
„Спотифај“ даде слаби прогнози за оперативната добивка, акциите паѓаат
Монетарната политика на двете највлијателни централни банки влегува во чувствителна фаза, обележана со растечка неизвесност, геополитички ризици и сè појасни разлики во пристапите кон каматните стапки.
Во САД, Федералните резерви засега ја задржаа референтната каматна стапка во распон од 3,5 до 3,75 отсто, но сигналите од последниот состанок укажуваат на продлабочени внатрешни поделби. Фактот што четворица претставници гласаа против одлуката – првпат од 1992 година – покажува дека консензусот околу идната насока на политиката е нарушен, особено во услови на засилена неизвесност од конфликтот на Блискиот Исток. Истовремено, очекуваното доаѓање на Кевин Ворш на чело на Фед отвора нова фаза, со потенцијален пресврт кон пониски каматни стапки. Таквиот пристап, под силен политички притисок, би можел краткорочно да ја поддржи економијата и пазарите, но носи ризик од повторно забрзување на инфлацијата и ерозија на довербата во независноста на централната банка.
Паралелно, Европската централна банка задржува повнимателен пристап. Депозитната стапка останува на 2 отсто, но претседателката Кристин Лагард јасно сигнализира дека опцијата за зголемување на каматите веќе е на маса за јуни. ЕЦБ се соочува со двоен притисок – од една страна растечки инфлациски ризици, а од друга забавување на економскиот раст, што ја доближува еврозоната до сценарио на стагфлација. Оттука, институцијата засега избира стратегија „состанок по состанок“, чекајќи појасни податоци пред да направи потег.
Прочитајте повеќе:
Трамп: Не ми е важно дали Пауел ќе остане во одборот на Фед
Германската инфлација е пониска од очекувањата додека ЕЦБ размисува за каматите
Француската економија неочекувано стагнира под ударот од кризата со Иран
Нема ништо ново на Блискиот Исток – или можеби сепак има. Додека конфликтот формално стагнира без јасен напредок во дипломатијата, вистинските поместувања се случуваат под површината. Поморската блокада врз Иран продолжува, Ормускиот теснец останува практично затворен, а тоа директно го стега глобалното снабдување со енергенси. Како резултат, цената на нафтата Брент достигна 126 долари за барел, што е највисоко ниво во последните години и јасен сигнал дека пазарот не очекува брзо смирување на кризата.
Американскиот претседател Доналд Трамп најавува дека ќе го задржи притисокот врз Техеран преку блокадата, оценувајќи ја како ефикасна алатка за ограничување на нафтените приходи. Од иранска страна, пораките се подеднакво цврсти – без укинување на блокадата нема враќање на преговорите, а новото раководство јасно става до знаење дека нема да се откаже од нуклеарната и ракетната програма.
Но можеби најзначајната новина доаѓа од енергетскиот сектор: одлуката на ОАЕ да излезат од ОПЕК претставува сериозен удар за најпрофитабилниот картел на светот. Потегот на Абу Даби укажува на стратегиска промена – наместо ограничување на производството, фокусот се префрла кон побрза монетизација и диверзификација на економијата.
За Македонија и регионот Адрија, ова значи дека последиците веќе не се само глобална приказна. Повисоките цени на енергенсите се прелеваат врз горивата, транспортот и основните трошоци, а искуството покажува дека ваквите шокови ретко се краткотрајни. Ризикот поскапувањата повторно да станат долгорочен инфлациски проблем останува висок.
.webp){kind=icon}
