Кои се рекордерите на Македонската берза?

Добропознати компании и понекое изненадување има годинава на Македонската берза, покажува нашата анализа, во која како главни параметри се земени бројот на трансакции, нивната вкупна вредност и истргуваните количества акции на поединечните акционерски друштва што котираат на берзата. Карактеристично е што од почетокот на 2023 година заклучно со 20 ноември на берзата се тргувало со акциите на деведесетина компании, но кај повеќето од нив станува збор за инцидентно тргување во една или едвај неколку трансакции во досегашниот тек на годината.

Над илјада трансакции биле остварени само со акциите на „Комерцијална банка“ (3.861 трансакција) и на „Алкалоид“ (1.856 трансакции). Тоа ги стави овие две компании на врвот на топ пет листата на акции со најголем број трансакции. Друштво на листата им прават „НЛБ банка“, „Макпетрол“ и „Стопанска банка Скопје“.  

„Комерцијална банка“ без конкуренција кај вредноста на трансакциите

„Комерцијална банка“ веќе традиционално е прва и на листата на компании рангирани по вкупната вредност на трансакциите остварени со нивните акции во досегашниот тек од годината. „Комерцијална банка“ е единствена компанија кај која вкупната вредност на трансакциите годинава надминува милијарда денари. Своевидно изненадување годинава е компанијата „Киро Дандаро“, која се најде на второто место на оваа листа. Всушност, со нејзините акции имаше само една но вредна трансакција од 570,2 милиони денари (9,2 милиони евра). „Блумберг Адрија“ во март годинава пишуваше дека хрватската компанија „Сато“ ја презема сопственоста врз таа македонска компанија. На третото место на оваа листа се најде „Алкалоид“, а потоа следуваат „НЛБ банка“ и „Реплек“.

Кога станува збор за количеството истргувани акции, на првото место на топ пет листата се позиционира „Киро Дандаро“, а на второто место „Макстил“. Веќе објавивме дека „Дуферко“ (Duferco Skop SA), како мнозински акционер, во неколку наврати купуваше акции од „Макстил“ и ја зголеми сопственоста до 83,03 проценти од главнината на акции со право на глас во оваа компанија од челичната индустрија. На оваа листа потоа следуваат „РЖ услуги“, „Комерцијална банка“ и „Стопанска банка Скопје“.

Кога станува збор за цената на акциите, забележителен раст може да се види кај „Комерцијална банка“, а одредено зголемување има и кај „Алкалоид“. Кај другите акции има шаренолики, но главно минимални промени на цените.

Ќе почекаме за квантен скок

Квантниот скок што го посакуваше раководството на Македонската берза очигледно не се случи во текот на 2023 година. Понудата на берзата не се освежи преку котирање на нови компании, не влегоа потешки странски инвеститори, а не дојде ни до никаков посебен напредок во однос на поголемо поврзување на регионалниот пазар. Спротивно на тоа, наместо да добијат поттик од државата, активностите на берзата беа обременети со нови даноци, што влијаеше негативно врз интересот за инвестирање на берзата. Всушност, со слични проблеми се мачат речиси сите берзи во земјите од регионот Адрија, а најголем од нив е ниската ликвидност на пазарот на капитал.   

Аналитичарите на „Блумберг Адрија“ гледаат добар потенцијал за зголемување на тековите на пазарот на капитал на регионалните пазари во наредните години, како одраз на следните елементи: членството во еврозоната и процесот на пристапување во ЕУ, намалувањето на фундаменталните и пазарните ранливости, имплементацијата на ЕСГ (ESG) и прераспределбата на богатството.

„Ние не повикуваме на распродажба на недвижен имот и јуриш на банкарските депозити, но сепак сметаме дека структурирана комуникациска стратегија на среден или на долг рок (поддржана од фискални политики, на пр. зголемено оданочување недвижен имот), за да се зголеми присуството на локалната економија на пазарот на капитал, би била материјален чекор напред во подобрувањето на економскиот потенцијал на регионот“, соопштија неодамна аналитичарите.

Тие проценија дека има простор за реалокација на депозити кон пазарот на капитал, при што би се запазиле регулаторните стапки на ликвидност на нивоа доволно високи за да не ѝ наштетат на стабилноста на финансискиот систем, и тоа од 7,5 милијарди евра во Хрватска, пет милијарди евра во Словенија, 1,3 милијарда евра во БиХ и 1,2 милијарда евра во Македонија.